Jewish cemetery in Brumov-Bylnice

Żydowski cmentarz w Brumovie-Bylnicach to niewielka, malownicza nekropolia położona na wzgórzu Dubník, jakieś pół kilometra na północny zachód od centrum Brumova, przy drodze prowadzącej do Valašskich Klobouków. Otoczony polami i lasem, z dala od zabudowań, zachował do dziś charakter odosobnionego, cichego miejsca pamięci.

Kiedy powstał cmentarz?

Nekropolię założono około 1750 roku, a pierwsza pisemna wzmianka o niej pochodzi z 1758 roku. Służyła miejscowej gminie żydowskiej przez blisko dwa wieki – ostatni pochówek odbył się tu w 1931 roku. Najstarszy czytelny nagrobek nosi datę 1785, co czyni go jednym z najstarszych świadectw obecności społeczności żydowskiej w tym regionie Moraw.

Ile nagrobków zachowało się do dziś?

Na powierzchni około 755 metrów kwadratowych zachowało się mniej więcej 75 macew wykonanych z marmuru, granitu i piaskowca. Inskrypcje na nich są w języku hebrajskim, niemieckim i czeskim, co odzwierciedla wielojęzyczny charakter dawnej społeczności żydowskiej na pograniczu morawsko-słowackim. Mniej niż jedna czwarta nagrobków jest przewrócona lub uszkodzona, co jak na cmentarz tej wielkości i wieku jest stanem stosunkowo dobrym.

Co działo się z cmentarzem po II wojnie światowej?

W latach 1945–1982 nekropolia padła ofiarą dewastacji – nagrobki były przewracane i niszczone, teren zarastał. Sytuacja zmieniła się w 1985 roku, gdy przeprowadzono kompleksową renowację: odnalezione macewy ustawiono z powrotem na pierwotnych miejscach, uporządkowano roślinność, naprawiono mur i bramę wejściową. Od 1964 roku cmentarz figuruje jako zabytek kultury Republiki Czeskiej, co zapewnia mu formalną ochronę prawną.

Czy na cmentarzu znajdują się upamiętnienia ofiar Holokaustu?

Tak. W 1993 roku na terenie cmentarza odsłonięto tablicę pamiątkową poświęconą ofiarom Holokaustu pochodzącym z Brumova-Bylnic. To ważny element upamiętnienia lokalnej społeczności żydowskiej, która przestała istnieć w wyniku eksterminacji podczas II wojny światowej.

Kto zarządza cmentarzem i czy można go zwiedzać?

Obecnie właścicielem terenu jest gmina żydowska w Brnie. Cmentarz jest ogrodzony i zamykany na bramę, ale pozostaje dostępny dla zwiedzających przez cały rok – nie jest wymagane wcześniejsze umówienie wizyty. To jedno z niewielu miejsc w regionie, gdzie można na własne oczy zobaczyć ślady wielowiekowej obecności społeczności żydowskiej na Wałaszczyźnie.

Najczęstsze pytania

Jak dojechać na cmentarz? Cmentarz leży około 500 metrów na północny zachód od północnego skraju Brumova, przy drodze w kierunku Valašskich Klobouków, na wzniesieniu zwanym Dubník.

Czy wstęp jest płatny? Nie, cmentarz jest ogólnodostępny i bezpłatny, choć teren jest ogrodzony i zamykany bramą.

Ile lat ma najstarszy nagrobek? Najstarsza czytelna macewa pochodzi z 1785 roku, choć sama nekropolia powstała wcześniej, prawdopodobnie około 1750 roku.

Czy warto połączyć wizytę z innymi atrakcjami okolicy? Tak – cmentarz leży blisko szlaków turystycznych prowadzących w stronę Valašskich Klobouków, a okoliczne wzgórza oferują rozległe widoki na Wałaszczyznę i pogranicze ze Słowacją.