Jelení zahrada

Jelení zahrada to siedmiohektarowy park rozciągający się u północnego podnóża wzgórza zamkowego w Českým Krumlovie, w dolinie potoku Polečnice. Nazwa, znana od XVIII wieku, odnosi się do dawnego przeznaczenia tego miejsca jako zwierzyńca do hodowli zwierzyny wysokiej – niemiecki zapis "Thier Garten" pojawiał się w dokumentach jeszcze wcześniej. Dziś to spokojna zielona enklawa tuż za murami zamku, chętnie odwiedzana przez turystów szukających chwili wytchnienia od zamkowego tłoku, a jednocześnie miejsce codziennego wypoczynku mieszkańców miasta.

Jak zmieniało się to miejsce na przestrzeni wieków?

Teren od XIII wieku należał do panów z Krumlova, potem do Rožmberków, a w 1600 roku – gdy Petr Vok sprzedał krumlowskie państwo cesarzowi Rudolfowi II – trafił w ręce dworu cesarskiego. Już wcześniej, w latach 1593–1600, z inicjatywy Petra Voka powstały tu ogród na wyspie, obora do hodowli zwierzyny, bażantarnia, szlifiernia kamieni szlachetnych oraz tartak do obróbki egzotycznego drewna. W 1622 roku cesarz Ferdynand II podarował majątek Janowi Oldřichowi z Eggenbergu, a od 1719 roku aż do wywłaszczenia w 1947 roku posiadłość znajdowała się w rękach rodu Schwarzenbergów.

Co powstało tu w czasach Schwarzenbergów?

Ważny zwrot nastąpił w 1800 roku, gdy Schwarzenbergowie założyli w Českým Krumlovie instytut rolniczy. Na terenie Jelení zahrady powstał wówczas ogród doświadczalny (botaniczny), służący do praktycznej nauki uczniów – dziś w tym miejscu znajduje się parking. Park stopniowo tracił charakter reprezentacyjnego ogrodu myśliwsko-dworskiego na rzecz funkcji gospodarczej i edukacyjnej.

Co zostało z dawnej historii do dziś?

Mimo licznych przekształceń w parku wciąż można odnaleźć ślady przeszłości: budynek dawnej łuszczarni nasion, fragment ogrodzeniowego muru, kamienne filary dawnego mostu oraz źródło znane pod nazwą "Lvíček". To detale, które łatwo przeoczyć, spacerując główną alejką – warto się rozejrzeć, bo tłumaczą, dlaczego pozornie zwykły park ma tak bogatą historię.

Do czego służy Jelení zahrada dzisiaj?

Obecnie to publicznie dostępny teren zieleni miejskiej, obejmujący również kolonię działkową oraz rozległy parking dla samochodów osobowych i autokarów – jeden z głównych punktów, gdzie turyści zostawiają pojazdy przed wejściem do zabytkowego centrum miasta. W centralnej części parku działa restauracja Jelenka wraz z publicznymi toaletami, co czyni to miejsce wygodnym przystankiem podczas zwiedzania.

Co zmieniło się w parku w ostatnich latach?

Miasto zainwestowało w rewitalizację terenu: wytyczono ścieżkę spacerową, ustawiono ławki i kosze na śmieci, doprowadzono oświetlenie publiczne, a po prawej stronie brzegu potoku powstało boisko do petanki. Przeprowadzono też prace pielęgnacyjne w drzewostanie – usunięto stare, chore drzewa, poddano zabiegom pielęgnacyjnym 48 kolejnych, a w ich miejsce posadzono ponad 2050 nowych drzew, co ma zapewnić parkowi zieleń na kolejne dekady.

Najczęstsze pytania

Gdzie dokładnie znajduje się Jelení zahrada? Park leży bezpośrednio u północnego podnóża wzgórza zamkowego w Českým Krumlovie, w dolinie potoku Polečnice, między zboczami zamku a ulicą Chvalšinską.

Skąd wzięła się nazwa "Jelení zahrada"? Nazwa nawiązuje do pierwotnej funkcji terenu jako ogrodzonego zwierzyńca, w którym hodowano zwierzynę wysoką, w tym jelenie – zapis "Jelení zahrada" pojawia się w źródłach od XVIII wieku.

Czy w parku można zaparkować samochód? Tak, na terenie znajduje się duży, ogólnodostępny parking dla samochodów osobowych i autokarów, popularny wśród osób zwiedzających zamek i historyczne centrum miasta.

Czy w parku jest gdzie zjeść? Tak, w centralnej części Jelení zahrady działa restauracja Jelenka, przy której dostępne są też publiczne toalety.

Jakie zabytki historyczne przetrwały na terenie parku? Do dziś zachowały się m.in. budynek dawnej łuszczarni nasion, fragment historycznego muru ogrodzeniowego, kamienne filary starego mostu oraz źródło "Lvíček".