Jardins, esculturas e duas salas com pintura decorativa, no antigo Paço Real de Caxias

Ogrody, rzeźby i dwie sale z malowidłami dekoracyjnymi dawnego Paço Real de Caxias to objęty ochroną zespół zabytkowy w Oeiras, w aglomeracji Lizbony, w Portugalii. Ochrona nie dotyczy całego pałacu, lecz konkretnych elementów: ogrodów, zespołu rzeźb oraz dwóch wnętrz, w których sufity i ściany pokrywa malarska dekoracja. Zespół ma status dobra o znaczeniu publicznym.

Czym jest Paço Real de Caxias?

Dawny pałac królewski w Caxias powstał w połowie XVII wieku z inicjatywy infanta Francisca de Bragança. Z czasem rezydencję rozbudowano, a jeden z późniejszych władców uczynił z niej wakacyjną siedzibę rodziny królewskiej. Położenie nad wybrzeżem, blisko stolicy, sprzyjało takiej roli: dwór mógł wypoczywać poza miastem, a jednocześnie pozostawać niedaleko Lizbony.

Co zobaczyć w ogrodach?

Posiadłość obejmowała pierwotnie majątek ziemski oraz geometryczne ogrody o francuskim charakterze. Ich układ wzorowano na ogrodach pałacu w Wersalu, czyli na regularnych kompozycjach z symetrycznie zaplanowanymi alejami i kwaterami. W drugiej połowie XVIII wieku do założenia dodano kaskadę, która stała się jednym z najbardziej rozpoznawalnych elementów całości.

Woda z kaskady spływa do jeziorka. Przy nim stoi zespół rzeźbiarski, który przedstawia scenę mitologiczną: boginię Dianę, przychodzącą się kąpać w pobliżu groty, gdzie sen wieczny śpi jej ukochany pasterz Endymion. Zamówienie na rzeźby powierzono Joaquimowi Machado de Castro (1731–1822), jednemu z najważniejszych portugalskich rzeźbiarzy epoki, a data zlecenia to rok 1782. To właśnie ten zespół jest najczęściej wskazywany jako wyróżnik ogrodów.

W ogrodach znajdują się również inne rzeźby rozmieszczone wzdłuż ścieżek, a ich obecność podkreśla reprezentacyjny charakter założenia. Spacer między nimi pozwala prześledzić, jak w portugalskiej rezydencji łączono francuską modę ogrodową z lokalnymi tradycjami.

Dwie sale z malowidłami

Drugim powodem, dla którego zespół objęto ochroną, są dwie sale ze stropami i ścianami w całości pokrytymi malowanymi dekoracjami. Uwagę zwracają malowane sufity oraz niebiesko-białe azulejos, czyli tradycyjne portugalskie kafle ceramiczne. Zestawienie malarstwa i płytek daje wnętrza o bogatej, barwnej fakturze, typowej dla portugalskich rezydencji.

Jak zaplanować wizytę?

• Miejsce leży w Caxias, w gminie Oeiras, około kilkunastu kilometrów od centrum Lizbony wzdłuż linii wybrzeża.
• Przed wyjazdem sprawdź aktualne zasady wstępu, ponieważ dostępność ogrodów i wnętrz zależy od bieżącego zarządzania obiektem.
• Dobrym uzupełnieniem zwiedzania jest spacer po nadmorskiej części Oeiras.

Najczęstsze pytania

Kto zbudował pałac w Caxias? Powstał w połowie XVII wieku z inicjatywy infanta Francisca de Bragança.

Kto wykonał rzeźby przy kaskadzie? Zlecenie z 1782 roku otrzymał Machado de Castro.

Co przedstawia zespół rzeźbiarski? Scenę mitologiczną z Dianą kąpiącą się w pobliżu groty, w której śpi Endymion.

Czym wyróżniają się wnętrza? Dwiema salami ze stropami i ścianami w pełni pokrytymi malowidłami, a także niebiesko-białymi azulejos.

Jaki wzór miały ogrody? Geometryczny, francuski układ inspirowany ogrodami Wersalu.