Immeuble de la Société théosophique

Immeuble de la Société théosophique to secesyjno-eklektyczna kamienica przy 4 square Rapp w 7. dzielnicy Paryża, kilka minut spacerem od wieży Eiffla i Pól Marsowych. Powstała w latach 1912–1915 według projektu architekta Louisa Lefranca jako siedziba francuskiej sekcji Towarzystwa Teozoficznego i do dziś pełni tę funkcję.

Co zobaczysz na fasadzie?

Elewacja łączy kilka stylów naraz. Z jednej strony pojawia się wieżyczka i łukowe, esowato wygięte otwory okienne nawiązujące do stylu "troubadour", z drugiej — typowo secesyjne motywy roślinne i przeszklone wykusze. Dolna kondygnacja wykonana jest z kamienia, wyższe partie z cegły, co daje budynkowi charakterystyczną dwubarwność. Uwagę przyciąga bogaty program dekoracyjny: arabeski, symbole o wydźwięku mistycznym, romboidalny deseń usiany pięcioramiennymi gwiazdami oraz swastyka — starożytny symbol buddyjski, używany tu jako element ikonografii teozoficznej na długo przed jego XX-wiecznym przejęciem przez inne ruchy.

Co kryje wnętrze?

Budynek zaprojektowano z myślą o działalności stowarzyszenia, dlatego jego wnętrza są równie interesujące jak fasada. Znajduje się tu sala widowiskowa mieszcząca około 450 osób, reprezentacyjny hol nakryty kopułą, zabytkowa klatka schodowa, sala zebrań od strony podwórza oraz biblioteka wraz z czytelnią na pierwszym piętrze. Od 25 kwietnia 1997 roku elewacje, dachy oraz wymienione wnętrza są wpisane do rejestru zabytków (monuments historiques), a budynek nosi też etykietę "Patrimoine du XXe siècle".

Jaka jest historia miejsca?

W czasie niemieckiej okupacji Paryża budynek zajęły służby okupanta, a archiwa Towarzystwa Teozoficznego zostały zrabowane — część z nich wróciła do Francji z Rosji dopiero w latach 2000. Dziś w gmachu mieści się siedziba francuskiej sekcji Towarzystwa Teozoficznego, wydawnictwo Éditions Adyar publikujące miesięcznik "Le Lotus Bleu", ambasada Kostaryki (czwarte piętro) oraz loża masońska — co czyni to miejsce rzadkim przykładem budynku łączącego funkcje duchowe, wydawnicze i dyplomatyczne pod jednym dachem.

Jak dotrzeć?

Square Rapp to niewielki, spokojny placyk odchodzący od avenue Rapp, w samym sercu dzielnicy Gros Caillou. Najbliżej dojdziesz od stacji metra École Militaire (linia 8) lub przystanku RER C Pont de l'Alma — Champ de Mars; z obu miejsc to kilka minut spacerem. Warto połączyć wizytę ze spacerem po avenue Rapp, gdzie pod numerem 3 stoi słynna secesyjna kamienica Julesa Lavirotte'a z 1900 roku — inny budynek, często mylony z siedzibą teozofów, ale wart zobaczenia przy okazji.

Kiedy przyjechać?

Budynek jest siedzibą działającego stowarzyszenia, a nie muzeum, więc wnętrza nie są ogólnodostępne — fasadę można jednak podziwiać o każdej porze roku i dnia. Najlepsze światło do zdjęć detali architektonicznych daje późne popołudnie, gdy słońce oświetla wschodnią stronę square'u. Okolica jest szczególnie przyjemna wiosną i wczesnym latem, kiedy niewielki skwer przed budynkiem zieleni się i tętni życiem sąsiedztwa.

Najczęstsze pytania

Czy można wejść do środka? Budynek pełni funkcję siedziby organizacji i nie jest muzeum, dlatego dostęp do wnętrz jest ograniczony do wydarzeń i spotkań organizowanych przez Towarzystwo Teozoficzne. Fasadę i secesyjne detale można natomiast oglądać swobodnie z zewnątrz.

Kto zaprojektował budynek? Autorem projektu jest architekt Louis Lefranc, który wzniósł kamienicę w latach 1912–1915 specjalnie na potrzeby francuskiej sekcji Towarzystwa Teozoficznego.

Czy to ten sam budynek co słynna kamienica Lavirotte'a? Nie. Pod numerem 3 tego samego square'u stoi inny, wcześniejszy (1899–1900) budynek Art Nouveau autorstwa Julesa Lavirotte'a — oba obiekty sąsiadują ze sobą, ale mają różnych architektów i różną historię.

Czym jest symbol swastyki na fasadzie? To starożytny symbol wykorzystywany w tradycji buddyjskiej i hinduskiej, obecny w dekoracji budynku jako element symboliki teozoficznej z początku XX wieku — długo przed tym, zanim zyskał inne, późniejsze skojarzenia.

Co warto zobaczyć w pobliżu? Square Rapp leży w zasięgu spaceru od wieży Eiffla, Pól Marsowych oraz nabrzeży Sekwany, co pozwala łatwo połączyć wizytę z resztą zwiedzania 7. dzielnicy.