Igrexa do Colexio da Nosa Señora da Antiga de Monforte de Lemos

Kolegium Nuestra Señora de la Antigua to monumentalny zespół kościelno-klasztorny w Monforte de Lemos, mieście w prowincji Lugo, w sercu galicyjskiego regionu Ribeira Sacra. Budowla, wznoszona od końca XVI wieku z inicjatywy kardynała Rodriga de Castro, bywa nazywana „galicyjskim Escorialem" ze względu na surowy, herreriański styl architektury, rzadko spotykany w tej części Hiszpanii.

Kto zbudował kolegium i dlaczego?

Fundatorem był kardynał Rodrigo de Castro, przedstawiciel jednego z najpotężniejszych rodów Galicii, który postanowił wznieść w rodzinnym mieście okazałą siedzibę edukacyjną. Prace budowlane ruszyły w 1593 roku i prowadzone były etapami, z przerwami wynikającymi z ograniczeń finansowych i organizacyjnych. Pierwotnie obiektem zarządzali jezuici, którzy nadali kościołowi charakterystyczny, surowy rys architektoniczny inspirowany rzymskim kościołem Il Gesù — macierzystą świątynią zakonu. Do dziś widoczny jest w bryle kościoła plan krzyża łacińskiego ze skróconymi ramionami transeptu oraz kopuła na skrzyżowaniu naw, zwieńczona latarnią.

Losy kolegium zmieniły się gwałtownie w 1767 roku, gdy na mocy pragmatyki Karola III jezuici zostali wygnani z Hiszpanii. Ślady ich obecności celowo usuwano — w kościele do dziś można dostrzec puste miejsce po herbie zakonu, wyrwanym z retabulum autorstwa Francisca de Moure. Przez kolejne dekady, aż do ostatniej ćwierci XVIII wieku, budynek pełnił funkcję Królewskiego Seminarium Nauk, jednej z instytucji, z których później wyrosło szkolnictwo wyższe w Galicii. Obecnie kompleksem opiekują się ojcowie pijarzy (escolapios), prowadzący tu szkołę, a patronat nad fundacją sprawuje Dom Alba.

Co warto zobaczyć wewnątrz?

Największą atrakcją dla odwiedzających jest muzeum urządzone w dawnej zakrystii kościoła. Znajdują się w nim dwa obrazy Grecom, przypisywane pracowni słynnego malarza działającego w Toledo, a także pięć paneli malarskich wywodzących się z warsztatu włoskiego artysty Andrei del Sarto. Ekspozycję uzupełniają przedmioty osobiste i pamiątki po kardynale Rodrigu de Castro, fundatorze zespołu. To rzadka okazja, by w niewielkim galicyjskim mieście zobaczyć dzieła rangi wielkich hiszpańskich muzeów.

Samo wnętrze kościoła, z jego surową, monumentalną architekturą, kontrastuje z bogato zdobionym retabulum głównym — dziełem Francisca de Moure, jednego z najważniejszych rzeźbiarzy galicyjskiego baroku. To zestawienie surowej bryły z wyszukaną snycerką ołtarza jest jednym z powodów, dla których kompleks uznaje się za jeden z najważniejszych zabytków architektury sakralnej w regionie.

Jak zwiedzić kolegium?

Zwiedzanie kościoła i muzeum odbywa się w formie wizyt z przewodnikiem, organizowanych przez fundację zarządzającą obiektem. Grupy wyruszają w wyznaczonych porach w ciągu dnia, od poniedziałku do niedzieli, a wstęp jest odpłatny. Rezerwacja z wyprzedzeniem nie jest wymagana — wystarczy pojawić się kilka minut przed planowaną godziną zwiedzania przy wejściu do kompleksu. Warto jednak wcześniej sprawdzić aktualny rozkład wizyt bezpośrednio u fundacji, ponieważ godziny mogą się zmieniać w zależności od pory roku i kalendarza szkolnego.

Monforte de Lemos leży w centrum Ribeira Sacra, regionu znanego z tarasowych winnic nad kanionami rzek Sil i Miño oraz z licznych klasztorów i kościołów romańskich. Kolegium Nuestra Señora de la Antigua, dzięki swojej skali i zbiorom sztuki, stanowi naturalny punkt wyjścia do zwiedzania okolicy i jeden z najczęściej odwiedzanych zabytków miasta.

Najczęstsze pytania

Czym jest Kolegium Nuestra Señora de la Antigua? To dawny kompleks edukacyjny z kościołem w stylu herreriańskim, wzniesiony z inicjatywy kardynała Rodriga de Castro od 1593 roku, obecnie prowadzony przez ojców pijarów.

Dlaczego nazywa się go „galicyjskim Escorialem"? Ze względu na surowy, monumentalny styl herreriański budowli — nawiązujący do architektury madryckiego Escorialu — rzadko spotykany w architekturze Galicii.

Jakie dzieła sztuki można zobaczyć w muzeum kolegium? W dawnej zakrystii znajduje się muzeum z dwoma obrazami przypisywanymi Grecowi, panelami z warsztatu Andrei del Sarto oraz pamiątkami po kardynale-fundatorze.

Czy do zwiedzenia kościoła i muzeum potrzebna jest rezerwacja? Nie, zwiedzanie odbywa się w formie płatnych wizyt grupowych o ustalonych porach dnia, bez konieczności wcześniejszej rezerwacji — warto jednak sprawdzić aktualny rozkład wizyt.