Husův sbor

Husův sbor to świątynia Kościoła Czechosłowackiego Husyckiego stojąca przy Placu Palackého (Palackého náměstí) w Czeskich Budziejowicach — jeden z ciekawszych przykładów architektury sakralnej okresu międzywojennego w mieście.

Skąd wzięła się ta świątynia?

Kościół Czechosłowacki Husycki powstał w 1920 roku i szybko zaczął szukać własnych miejsc kultu w poszczególnych miastach. W Czeskich Budziejowicach próby przejęcia jednego z istniejących kościołów zakończyły się niepowodzeniem, więc nowa wspólnota zdecydowała się wybudować świątynię od podstaw. Ogłoszono konkurs architektoniczny, w którym oprócz zwycięzcy udział brali między innymi Vlastislav Chroust, Josef Hrabal i Karel Chochola. Wygrał Tomáš Šašek, architekt, który wcześniej zaprojektował już podobny zbór husycki w podpražskim Hořelicach.

Kiedy powstał budynek?

Budowę zrealizowała czeskobudziejowicka firma budowlana Augustina Teverného — prace trwały od marca do września 1924 roku. Sam projekt i tempo realizacji odzwierciedlają entuzjazm, z jakim młoda wspólnota wyznaniowa podchodziła do budowy własnego miejsca modlitwy zaledwie kilka lat po powstaniu kościoła.

Jaki styl architektoniczny reprezentuje?

Husův sbor wzniesiono w stylu rondokubizmu — charakterystycznym dla czeskiej architektury lat 20. XX wieku nurcie łączącym elementy kubizmu z zaokrąglonymi, dekoracyjnymi formami inspirowanymi sztuką ludową. To jeden z rozpoznawalnych przykładów tego stylu na terenie południowych Czech, warty uwagi dla każdego, kto interesuje się architekturą międzywojenną.

Co warto zobaczyć w środku?

Wystrój wnętrza powierzono Františkovi Bílkovi, jednemu z najważniejszych czeskich rzeźbiarzy i grafików tamtego okresu. Jego dziełem są kamienne rzeźby Mistrza Jana Husa oraz Petra Chelčického, a także kazalnica, mensa ołtarzowa i płaskorzeźba przedstawiająca Ukrzyżowanie. Prace Bílka nadają wnętrzu surowy, ekspresyjny charakter, odróżniający je od typowego wystroju kościołów katolickich tego regionu. Od listopada 1947 roku budynek uzupełnia kolumbarium, czyli miejsce przechowywania urn z prochami zmarłych.

Jak dotrzeć na miejsce?

Świątynia stoi przy Palackého náměstí, w łatwo dostępnej części Czeskich Budziejowic, w niewielkiej odległości od historycznego centrum miasta z rynkiem Přemysla Otakara II. Okolica ma charakter mieszkalno-usługowy, więc spacer do zboru można połączyć ze zwiedzaniem innych części miasta.

Dla kogo jest to miejsce?

Husův sbor zainteresuje przede wszystkim miłośników architektury XX wieku oraz historii religii w Czechach — to rzadka okazja, by zobaczyć budynek sakralny niekatolickiej wspólnoty wyznaniowej powstałej dopiero w niepodległej Czechosłowacji. Warto też zwrócić uwagę na detale rzeźbiarskie Bílka, które można docenić nawet bez wcześniejszej wiedzy o historii kościoła husyckiego.

Najczęstsze pytania

Czym jest Husův sbor? To kościół Kościoła Czechosłowackiego Husyckiego w Czeskich Budziejowicach, wybudowany w 1924 roku według projektu Tomáša Šaška.

Kto zaprojektował budynek? Architekt Tomáš Šašek, zwycięzca konkursu architektonicznego, który wcześniej zaprojektował podobny zbór husycki w Hořelicach koło Pragi.

Jaki styl reprezentuje budowla? Rondokubizm — czeski styl architektoniczny lat 20. XX wieku, łączący formy kubistyczne z zaokrąglonymi, zdobionymi elementami.

Kto odpowiada za wystrój wnętrza? František Bílek, autor kamiennych rzeźb Jana Husa i Petra Chelčického, kazalnicy, mensy ołtarzowej oraz reliefu Ukrzyżowania.