hřbitov Náklo

Hřbitov Náklo to niewielki, ale historycznie ważny cmentarz leżący przy drodze z Náklo w kierunku Mezic, w powiecie ołomunieckim na Morawach. Miejsce to jest ściśle związane z losami wsi i jej najsłynniejszego mieszkańca, dlatego mimo skromnych rozmiarów przyciąga zarówno lokalnych mieszkańców, jak i osoby interesujące się historią czeskiego ruchu oporu.

Skąd wziął się ten cmentarz?

Obecny cmentarz nie jest pierwotnym miejscem pochówków w Náklo. Przez wieki zmarłych chowano bezpośrednio przy miejscowym kościele św. Jerzego, otoczonym solidnym kamiennym murem – typowym rozwiązaniem dla morawskich wsi tamtego okresu. Świątynia, jaką można oglądać dziś, powstała w latach 1696–1698 jako barokowa budowla wzniesiona po zniszczeniach wojny trzydziestoletniej, gdy poprzedni, kamienny kościół z masywną wieżą (wybudowany w drugiej połowie XVI wieku na miejscu dawnego dworu szlacheckiego) ucierpiał w wyniku najazdów szwedzkich. Dopiero w 1873 roku, za czasów proboszcza Antonína Sokola, przykościelny cmentarz zamknięto, a nowe, znacznie większe miejsce pochówku założono poza zabudową wsi, przy drodze do Mezic. To właśnie ten cmentarz funkcjonuje do dziś.

Dlaczego to miejsce jest ważne dla historii Czech?

Na hřbitově Náklo spoczywa Jan Opletal – student prawa pochodzący z pobliskiej Lhoty nad Moravou, uznawany za pierwszą ofiarę czeskiego oporu studenckiego wobec okupacji nazistowskiej. Został śmiertelnie postrzelony 28 października 1939 roku podczas demonstracji patriotycznych w Pradze z okazji rocznicy powstania Czechosłowacji, zmarł z odniesionych ran 11 listopada 1939 roku, a pochowano go w Náklo 16 listopada tego samego roku. Jego pogrzeb przerodził się w manifestację narodową, która stała się bezpośrednim pretekstem do brutalnych represji hitlerowskich wobec czeskich uczelni – zamknięcia wszystkich czeskich szkół wyższych i wywiezienia setek studentów do obozów koncentracyjnych. Do dziś 17 listopada obchodzony jest w Czechach jako Międzynarodowy Dzień Studentów oraz Dzień Walki o Wolność i Demokrację, co bezpośrednio nawiązuje do wydarzeń związanych z Opletalem. Grób na cmentarzu w Náklo pozostaje więc miejscem pamięci o randze ogólnokrajowej, mimo że sam cmentarz ma charakter lokalny, wiejski.

Co można zobaczyć na miejscu?

Cmentarz zachował skromny, wiejski charakter typowy dla moraw­skich miejscowości – rzędy nagrobków rodzinnych, kamienne krzyże i proste ogrodzenie. Nie jest to duża nekropolia turystyczna, lecz spokojne miejsce spoczynku mieszkańców Náklo i okolicznych wsi (Mezice, Lhota nad Moravou), które tworzą razem gminę Náklo. Odwiedzający szukający grobu Jana Opletala powinni liczyć się z tym, że jest to przede wszystkim czynny cmentarz parafialny, a nie muzeum czy pomnik – warto zachować odpowiedni szacunek wobec miejsca pochówku.

Najczęstsze pytania

Czy hřbitov Náklo to ten sam cmentarz, co przy kościele we wsi? Nie. Pierwotny cmentarz otaczał kościół św. Jerzego w centrum Náklo, ale zamknięto go w 1873 roku. Obecny cmentarz założono wówczas poza wsią, przy drodze do Mezic.

Kto jest pochowany na tym cmentarzu? Najbardziej znaną osobą pochowaną w Náklo jest Jan Opletal, student prawa śmiertelnie postrzelony podczas demonstracji w Pradze w 1939 roku, uznawany za symbol czeskiego oporu studenckiego wobec okupacji.

Czy cmentarz jest otwarty dla zwiedzających? Tak, jak większość czeskich cmentarzy komunalnych, jest ogólnodostępny w typowych godzinach otwarcia, zmieniających się sezonowo (krócej zimą, dłużej latem).

Czy w pobliżu znajdują się inne zabytki? Tak – warto odwiedzić pobliski kościół św. Jerzego w Náklo, barokową budowlę z końca XVII wieku, wzniesioną z wykorzystaniem starszej, XVI-wiecznej wieży.