hradiště Svojšín

Hradiště Svojšín to pradziejowe grodzisko położone około kilometra na zachód od wsi Svojšín, w powiecie Tachov, w kraju pilzneńskim w zachodnich Czechach. Miejsce leży nad ujściem potoku Dolský do rzeki Mže, na wąskim cyplu terenowym, który od pozostałej części okolicznego wzniesienia oddziela głęboka przełęcz.

Gdzie dokładnie leży grodzisko?

Svojšín rozciąga się w malowniczej dolinie Mže, wciętej w pagórkowaty, w dużej mierze zalesiony teren. Grodzisko zajmuje ostrogę o wydłużonym, językowatym kształcie, opadającą stromo po obu stronach — typowy dla epoki pradziejowej wybór lokalizacji obronnej. Cypel wznosi się około dwudziestu metrów nad poziom rzecznej terasy, a od reszty wysoczyzny odcina go rów o głębokości około dziesięciu metrów. Sama powierzchnia dawnego osiedla obronnego jest niewielka — zajmuje około 500 metrów kwadratowych. Do dziś w terenie można rozpoznać ślady płytkiej fosy oraz pozostałości nasypu ziemnego, które niegdyś wzmacniały naturalną obronność miejsca.

Kto i kiedy tu mieszkał?

Grodzisko powstało w eneolicie i wiąże się z ludnością kultury chamskiej — jednym z ugrupowań późnej epoki kamienia, znanym z terenu zachodnich Czech i Bawarii. Badania archeologiczne prowadzone przez Jaroslava Baštę i Darę Baštovą przyniosły zbiór około trzystu fragmentów ceramiki, pozyskanych z kilku sond wykopaliskowych rozmieszczonych na terenie stanowiska. Znaleziska te przypisano starszej fazie kultury chamskiej, co pozwala datować osadnictwo na to miejsce na wczesny odcinek eneolitu. Skromne rozmiary grodziska i charakter fortyfikacji — płytki rów i niewielki wał — wskazują raczej na niewielkie, lokalne schronienie obronne niż rozbudowany ośrodek władzy.

Co jeszcze warto wiedzieć o okolicy?

Bezpośrednio pod Svojšínem, wzdłuż rzeki Mže, wznosi się rozległy masyw skalny zbudowany ze spilitu. Jego południowe zbocza, dobrze nasłonecznione, są siedliskiem roślin ciepłolubnych, rzadko spotykanych na tej wysokości nad poziomem morza — dla miłośników przyrody to dodatkowy powód, by zboczyć ze szlaku prowadzącego do samego grodziska. Wieś Svojšín jest też węzłem kilku szlaków pieszych i rowerowych prowadzących w różne strony regionu, a ze wsi wychodzi ścieżka dydaktyczna prowadząca do punktu widokowego przy spilitowych skałach, skąd rozciąga się widok na dolinę rzeki. Wiosną odcinek Mže między Pavlovicami a Svojšínem, a niekiedy dalej aż do Stříbra, bywa spływany kajakami. Samo Stříbro, największe miasto w okolicy, leży w odległości około ośmiu kilometrów.

Warto pamiętać, że pradziejowe grodzisko to inny obiekt niż znana z dokumentów średniowieczna siedziba rycerska we wsi Svojšín — ród Ctibora oraz jego synów Oldřicha i Benedy wzmiankowany jest tu już w 1177 roku, co czyni miejscową tvrz jedną z najstarszych udokumentowanych siedzib feudalnych w Czechach. Obie pozostałości, choć położone blisko siebie, dzieli kilka tysięcy lat historii i inny charakter osadnictwa.

Najczęstsze pytania

Czym jest hradiště Svojšín? To pradziejowe grodzisko obronne z okresu eneolitu, położone na cyplu nad rzeką Mže, około kilometra na zachód od wsi Svojšín w powiecie Tachov.

Kto zamieszkiwał to miejsce? Grodzisko wiąże się z ludnością kultury chamskiej — znaleziono tu blisko trzysta fragmentów ceramiki należących do starszej fazy tej kultury.

Jak duże było grodzisko i jak było chronione? Zajmowało powierzchnię około 500 metrów kwadratowych, a jego obronę stanowiły płytki rów oraz niewielki wał ziemny, wykorzystujące naturalne ukształtowanie ostrogi terenowej.

Czy w okolicy jest coś jeszcze do zobaczenia? Tak — pobliski masyw spilitowych skał nad Mže, punkt widokowy dostępny ścieżką dydaktyczną ze wsi, a także sieć szlaków pieszych i rowerowych oraz możliwość spływu kajakowego rzeką wiosną.