Hôtel Pourcheresse de Fraisans

Hôtel Pourcheresse de Fraisans to XVIII-wieczna kamienica pałacowa przy Grande Rue 67 w Besançon, jedna z reprezentacyjnych rezydencji dawnej burżuazji miasta w dzielnicy Saint-Pierre.

Kto zbudował ten pałac?

Budowę rozpoczęto od około 1739 roku na parceli, gdzie wcześniej stał dom rzeźbiarza Hugues-Melchiora Moranda. Działkę kupił w 1728 roku Jacques-François Pourcheresse, przedstawiciel rodziny, która dorobiła się fortuny na hutach żelaza w Fraisans w Jurze. W 1758 roku ród otrzymał tytuł szlachecki wraz z markizatem Pourcheresse de Fraisans. Za autora projektu uznaje się architekta Nicolasa Nicole, choć źródła traktują to przypisanie z ostrożnością - nie ma na ten temat pewności.

Skąd motyw kotwic na klatce schodowej?

Jacques-François Pourcheresse nie był tylko przemysłowcem - służył w marynarce wojennej: w 1732 roku jako gwardzista marynarki w Breście, później chorąży, a od 1748 roku porucznik okrętu. To właśnie jego kariera morska tłumaczy obecność kotwic w kutej z żelaza balustradzie okazałej klatki schodowej o otwartej konstrukcji - jeden z najbardziej charakterystycznych detali budynku.

Co widać na balkonie od strony dziedzińca?

Na piętrze, w pierwszym dziedzińcu, zachował się balkon zdobiony arabeskowym kutym żelazem. W jego centralnej części umieszczono herb Jacques-François Pourcheresse de Fraisans: trzy głowy dzika, zwieńczone koroną i otoczone dwoma chartami. To jeden z niewielu elementów dekoracyjnych, które przetrwały kolejne przebudowy budynku.

Co stało się z rezydencją później?

W 1769 roku posiadłość odkupił Désiré Richardot, pan na Choisey i prezydent izby obrachunkowej w Besançon. W XX wieku budynek został jednak mocno przekształcony - na początku stulecia przebudowano fasadę od strony ulicy. Do dziś zachowały się jedynie: budynek frontowy przy Grande Rue, klatka schodowa o otwartej konstrukcji, fasada głównego korpusu oraz lewe skrzydło w pierwszym dziedzińcu. Reszta pierwotnego założenia uległa zatarciu.

Jak zwiedzać ten budynek?

Hôtel Pourcheresse de Fraisans jest budynkiem prywatnym, więc wnętrza nie są na co dzień dostępne dla zwiedzających. Fasadę od strony Grande Rue można jednak swobodnie obejrzeć, spacerując główną historyczną osią starego miasta w zakolu Doubs (tzw. boucle bisontine). Budynek bywa włączany do tematycznych spacerów śladami besançońskich hôtels particuliers, organizowanych między innymi przy okazji Dni Dziedzictwa (Journées du Patrimoine), kiedy niektóre dziedzińce bywają czasowo otwierane dla publiczności.

Dlaczego warto się zatrzymać przy tym adresie?

Grande Rue to główna arteria starego Besançon, wzdłuż której stoi kilkanaście podobnych rezydencji z XVII i XVIII wieku, świadczących o zamożności miejscowych elit parlamentarnych i przemysłowych. Hôtel Pourcheresse de Fraisans wyróżnia się na tym tle konkretną, udokumentowaną historią rodu założycielskiego oraz zachowanymi detalami kowalskimi - kotwicami i herbem z dzikami - które rzadko spotyka się razem w jednym budynku. To dobry przystanek dla osób zainteresowanych architekturą mieszczańską i historią lokalnych rodów przemysłowych, a nie tylko najbardziej znanymi zabytkami miasta, jak cytadela czy katedra.

Najczęstsze pytania

Gdzie dokładnie znajduje się Hôtel Pourcheresse de Fraisans? Pod adresem 67 Grande Rue w Besançon, w historycznej dzielnicy Saint-Pierre, w obrębie starego miasta.

Czy można wejść do środka? Nie - to budynek prywatny. Ogląda się głównie fasadę od strony ulicy, choć przy okazji Dni Dziedzictwa bywa czasem częściowo dostępny.

Skąd pochodzi nazwa budynku? Od rodziny Pourcheresse, właścicieli hut żelaza w Fraisans (Jura), ennobilizowanych w 1758 roku jako markizowie Pourcheresse de Fraisans.

Co jest najciekawszym detalem architektonicznym? Klatka schodowa z kutymi w żelazie motywami kotwic morskich oraz balkon na dziedzińcu z herbem rodu - trzema głowami dzika pod koroną, otoczonymi dwoma chartami.