Hôtel d'Estienne d'Orves

Hôtel d'Estienne d'Orves to dawna kamienica przy Cours Mirabeau w Aix-en-Provence, której losy pokazują, jak trudno bywa pogodzić handel z ochroną zabytków.

Gdzie szukać budynku i jak go rozpoznać

Adres to numer 27 przy Cours Mirabeau, czyli głównej alei starego Aix, między fontannami a rzędem platanów. Historycznie budynek nosił też nazwy hôtel de Margallet oraz hôtel de Miollis — nazwiska zmieniały się wraz z kolejnymi właścicielami. Dziś pod tym adresem turysta zastanie raczej witrynę sklepową niż klasyczny XVII-wieczny fasadowy przepych, co bywa dla zwiedzających sporym zaskoczeniem.

Kto zbudował ten pałacyk i po co

Prace budowlane ruszyły w 1689 roku na miejscu wcześniejszego domu, a zakończono je około 1695. Zleceniodawcą była rodzina Margalet, z pokolenia na pokolenie zasiadająca jako radcy w aiksańskiej Izbie Obrachunkowej — urząd finansowy dawnej Prowansji. Budynek miał więc od początku pełnić funkcję reprezentacyjnej rezydencji miejskiej zamożnego rodu urzędniczego, a nie prywatnego pałacu szlachty tytularnej.

Jak zmieniali się właściciele i wygląd fasady

Po Margaletach kamienica przeszła w ręce rodziny Maurellet, a w ostatniej ćwierci XVIII wieku nabył ją markiz de La Roquette. Wcześniej, od 1763 roku, kolejny z właścicieli zlecił gruntowną przebudowę okien na pierwszym i drugim piętrze fasady głównej — pierwotny, monumentalny układ z kolosalnymi pilastrami w duchu stylu Ludwika XIV zaczął więc znikać jeszcze przed rewolucją francuską.

Dlaczego budynek stracił status zabytku

W okresie międzywojennym poręcz klatki schodowej trafiła pod ochronę konserwatorską mocą dekretu z 25 marca 1929 roku, a rok później, 19 marca 1930, podobną ochroną objęto fasadę i dach. Ochrona nie przetrwała jednak długo — spółka Printania, poprzedniczka dzisiejszego Monoprix, wykupiła nieruchomość i wystąpiła o wykreślenie jej z rejestru zabytków. Wniosek uwzględniono w 1936 roku, co otworzyło drogę do przebudowy pod potrzeby domu towarowego.

Co ocalało z dawnego wystroju

Skutki przebudowy były nieodwracalne: zniknęły oryginalne drzwi wejściowe oraz zabytkowa poręcz schodów, a fasadę przekształcono niemal całkowicie. Największą stratą wydawał się demontaż okazałej bramy przejazdowej, przez którą niegdyś wjeżdżały powozy — na szczęście element ten nie trafił na złom. Uratował go Henri Dobler, a w 1950 roku bramę odtworzono w ogrodzie Jardin Campra w Aix, gdzie można ją oglądać do dziś jako samodzielny obiekt, oderwany od pierwotnego kontekstu.

Najczęstsze pytania

Czy hôtel d'Estienne d'Orves można dziś zwiedzać od środka? Nie w klasycznym sensie — budynek pełni funkcję handlową, a jego wnętrze nie zachowało dawnego XVII-wiecznego układu. Warto natomiast obejrzeć samą lokalizację przy Cours Mirabeau i skonfrontować ją z historią miejsca.

Dlaczego fasada nie wygląda na zabytkową? Bo w praktyce przestała nią być już w latach 30. XX wieku, po wykreśleniu z rejestru monuments historiques i przebudowie na potrzeby domu towarowego Printania/Monoprix.

Gdzie zobaczyć oryginalną bramę hôtel d'Estienne d'Orves? Ocalałą bramę przejazdową można oglądać w ogrodzie Jardin Campra w Aix-en-Provence — trafiła tam w 1950 roku dzięki staraniom Henriego Doblera.

Skąd wzięły się inne nazwy tego budynku? Hôtel bywa też nazywany de Margallet (od pierwszych właścicieli) lub de Miollis — te określenia odzwierciedlają kolejnych posiadaczy i użytkowników nieruchomości na przestrzeni wieków.