Horní Maršov Castle

Zámek Horní Maršov to klasycystyczno-barokowa rezydencja stojąca na wzgórzu nad rzeką Malá Úpa, w samym sercu wschodnich Karkonoszy. Choć w nazwie funkcjonuje jako "zamek", architektonicznie jest to typowy pałac rodowy – bez murów obronnych i fosy, za to z charakterystyczną wieżą i czterema skrzydłami otaczającymi dziedziniec. Dziś budynek należy do prywatnego właściciela i nie jest ogólnodostępny, ale sama bryła i historia sprawiają, że to jeden z ciekawszych punktów na mapie Horního Maršova.

Kiedy i przez kogo powstał zamek?

Miejscowość Horní Maršov stała się samodzielnym majątkiem w 1744 roku, gdy trafiła w ręce rodu Schaffgotschów. Sam pałac wzniesiono w 1792 roku z inicjatywy cesarskiego szambelana Jana Bertholda Schaffgotscha oraz jego zięcia Alfonsa Aichelburga – na miejscu wcześniejszego dworu. Budowla łączyła cechy późnego baroku z elementami klasycyzmu, co było typowe dla rezydencji szlacheckich tego okresu w regionie sudeckim.

Jak zmieniał się wygląd budynku?

Po 1829 roku, gdy właścicielem został Berthold Aichelburg, rodzina kontynuowała inwestycje w majątek. Przełomowa przebudowa nastąpiła w 1869 roku – pałac otrzymał wówczas nieregularny, czteroskrzydłowy układ w stylu neorenesansowym, a w narożniku południowo-zachodnim dobudowano charakterystyczną wieżę, która do dziś jest wizytówką budynku. Kolejni właściciele, ród Czerninów-Morzinów, w latach 1907–1910 dodali reprezentacyjne schody na osi elewacji południowej.

Co przyniósł zamkowi wiek XX?

Losy zamku w XX wieku były burzliwe. Od 1940 roku część pomieszczeń zajmowała hitlerjugend. Po 1945 roku, w wyniku konfiskat majątku niemieckiego, obiekt przeszedł na własność gminy Horní Maršov, a następnie państwa – przez wiele lat mieścił się tu dom dziecka. W 1964 roku budynek wpisano na listę chronionych zabytków kultury. Gmina odzyskała zamek w 1991 roku w ramach restytucji majątkowych, jednak nie była w stanie utrzymać rozległego kompleksu i w 1997 roku sprzedała go prywatnym inwestorom, którzy nie zrealizowali zapowiadanych planów remontowych.

Jaki jest obecny stan zamku?

19 sierpnia 2018 roku w zamku wybuchł pożar, który – jak ustalono – został podłożony celowo, powodując poważne zniszczenia części budynku. W 2024 roku obiekt trafił w ręce nowego prywatnego inwestora, który planuje przekształcić go w placówkę opieki senioralnej. Zamek pozostaje zabytkiem chronionym prawnie, ale wnętrza nie są udostępnione zwiedzającym – można go oglądać wyłącznie z zewnątrz, spacerując po Horním Maršovie.

Najczęstsze pytania

Czy zamek w Horním Maršově można zwiedzać? Nie. Obiekt znajduje się w rękach prywatnych i nie jest otwarty dla turystów – dostępny jest jedynie widok z zewnątrz.

W jakim stylu zbudowano zamek? Pierwotnie w stylu łączącym późny barok z klasycyzmem (1792), a po przebudowie w 1869 roku – w stylu neorenesansowym, z dodaną wieżą.

Gdzie dokładnie znajduje się zamek? W miejscowości Horní Maršov, w powiecie Trutnov, w kraju hradeckim, na terenie wschodnich Karkonoszy (Krkonoše).

Czy zamek jest zabytkiem chronionym? Tak, od 1964 roku figuruje na liście chronionych zabytków kultury Republiki Czeskiej.

Co stało się z zamkiem w 2018 roku? Doszło do celowo wznieconego pożaru, który uszkodził część budynku – od tego czasu obiekt czeka na pełną odbudowę.