Holy Trinity column in Trutnov

Kolumna Trójcy Świętej w Trutnovie to jedenastometrowy barokowy słup wotywny stojący na Krakonošovo náměstí – głównym rynku miasta u podnóża Karkonoszy. Kompozycja ośmiu figur świętych, ustawionych piętrowo na kwadratowym cokole, powstała w 1704 roku i od ponad trzystu lat pozostaje jednym z najbardziej rozpoznawalnych zabytków trutnowskiego centrum.

Gdzie dokładnie stoi kolumna?

Monument znajduje się w samym sercu Trutnova, na Krakonošovo náměstí – rynku, którego nazwa nawiązuje do Karkonosza (Krakonoše), legendarnego ducha gór opiekującego się Karkonoszami. To główny plac miasta, wokół którego skupia się historyczna zabudowa centrum, więc kolumna jest naturalnym punktem odniesienia dla każdego, kto zwiedza Trutnov pieszo.

Kto ufundował kolumnę i kiedy powstała?

Fundatorem był Jan Jiří Najdík, mieszczanin trutnowski, który zlecił postawienie monumentu w 1704 roku. Data ta nie została zapisana wprost jako liczba – zakodowano ją w formie kryptogramu w łacińskim napisie, gdzie wyróżnione, większe litery odczytane jako liczby rzymskie dają rok powstania kolumny. Taki sposób datowania, zwany chronogramem, był w barokowej epigrafice popularnym zabiegiem łączącym treść religijną z ukrytą informacją historyczną.

Jak wygląda kolumna?

Monument ma jedenaście metrów wysokości i składa się z ośmiu figur świętych, rozmieszczonych piętrowo w dwóch kręgach na kwadratowej podstawie, zwieńczonych centralną kompozycją poświęconą Trójcy Świętej. Na cokole umieszczono napisy w trzech językach – czeskim, niemieckim i łacinie – co odzwierciedla wielojęzyczny charakter mieszczaństwa Trutnova na przełomie XVII i XVIII wieku, miasta leżącego na pograniczu czesko-śląskim i zamieszkiwanego zarówno przez ludność czeską, jak i niemiecką.

Dlaczego w czeskich miastach stawiano takie kolumny?

Słupy poświęcone Trójcy Świętej, często nazywane też kolumnami morowymi, należały do najpopularniejszych form barokowego pomnika wotywnego w Czechach i całej Europie Środkowej przełomu XVII i XVIII wieku. Najczęściej powstawały jako wyraz podziękowania za ustanie epidemii dżumy lub jako wotum błagalne o ochronę miasta przed kolejną falą zarazy, a fundowali je zarówno władze miejskie, jak i zamożni mieszczanie, tak jak w przypadku Trutnova. Podobne monumenty, choć w znacznie większej skali, można zobaczyć m.in. w Ołomuńcu (wpisany na listę UNESCO), Karlowych Warach czy praskiej Małej Stranie – trutnowska kolumna wpisuje się w ten sam nurt, choć pozostaje znacznie mniej znana od swoich słynniejszych odpowiedników.

Co wcześniej stało w tym miejscu?

Zanim postawiono kolumnę, w tym samym miejscu na rynku znajdował się pręgierz – element infrastruktury sądowniczej miasta, używany w XVI wieku, w tym w wyjątkowych przypadkach do egzekucji. Zastąpienie pręgierza monumentem religijnym na przełomie XVII i XVIII wieku dobrze ilustruje zmieniający się charakter przestrzeni publicznej miast tego okresu – z miejsca kary na miejsce religijnej pamięci i tożsamości mieszczańskiej.

Co warto wiedzieć, planując wizytę?

Kolumna stoi w otwartej przestrzeni rynku, dostępna jest przez cały rok i bez opłat, a jej oglądanie można swobodnie połączyć ze zwiedzaniem pozostałej zabudowy historycznego centrum Trutnova. To dobry punkt wyjścia do spaceru po rynku i okolicznych uliczkach miasta, które stanowi jedną z głównych bram do Karkonoszy po czeskiej stronie gór.

Najczęstsze pytania

Kiedy powstała kolumna Trójcy Świętej w Trutnovie? W 1704 roku – data została zakodowana w formie chronogramu w łacińskim napisie na cokole.

Kto ufundował monument? Jan Jiří Najdík, mieszczanin trutnowski.

Ile ma wysokości i z ilu figur się składa? Jedenaście metrów wysokości, osiem figur świętych ustawionych piętrowo w dwóch kręgach na kwadratowej podstawie.

Dlaczego stawiano takie kolumny w barokowych miastach? Najczęściej jako podziękowanie za koniec epidemii dżumy lub wotum ochronne przed kolejną zarazą – podobne monumenty stoją m.in. w Ołomuńcu, Karlowych Warach i Pradze.

Co znajdowało się w tym miejscu wcześniej? Pręgierz, element dawnej infrastruktury sądowniczej miasta, używany jeszcze w XVI wieku.