Holy Rood Church

Holy Rood Church to ruiny niewielkiego kościoła parafialnego w osadzie Ceirchiog, tuż przy wsi Bryngwran na wyspie Anglesey w północnej Walii. Do dziś zachowały się właściwie tylko mury ogrodzenia, rozrzucone kamienie i dawny cmentarz, ale spokojne, otoczone murem miejsce warto odwiedzić, jeśli interesuje cię średniowieczna historia religijna wyspy.

Czym jest Holy Rood Church?

Holy Rood był wiejskim kościołem parafialnym obsługującym rolniczą społeczność Ceirchiog. Wezwanie nawiązuje do Świętego Krzyża (po angielsku Holy Rood), które nosiło wiele średniowiecznych kościołów w Wielkiej Brytanii. Walijska pisarka Angharad Llwyd w pierwszej połowie XIX wieku opisała budynek jako mały, zadbany kościółek i zaliczyła go do kaplic filialnych parafii Llanbeulan. Była to więc skromna świątynia dla ludzi mieszkających zbyt daleko od kościoła głównego, by łatwo do niego dojść.

W dokumentach miejsce bywa nazywane także walijską nazwą Betws y Grog, która odwołuje się do tego samego wezwania krzyża. Diecezja Bangor wymienia je wśród dawnych kościołów okolicy, a bazy zabytków opisują je jako kościół w ruinie.

Dlaczego kościół przestał być używany?

Na początku lat czterdziestych XIX wieku diecezja Bangor uporządkowała życie parafialne w tej części Anglesey. Zamknięto Holy Rood oraz sąsiedni średniowieczny kościół w Llechylched, a w samej wsi Bryngwran zbudowano nowy kościół Holy Trinity, konsekrowany we wrześniu 1842 roku. Źródła podają nieco różne daty ostatecznego zamknięcia Holy Rood, od około 1840 do 1843 roku, ale zgodnie twierdzą, że nowy kościół zastąpił oba starsze. Holy Trinity stoi w centrum Bryngwran do dziś.

Po opuszczeniu stary budynek nie był utrzymywany. W latach osiemdziesiątych XIX wieku odnotowano, że dach częściowo się zawalił, a w kolejnych dziesięcioleciach konstrukcja zniknęła niemal całkowicie. Dziś zostały fundamenty i niskie mury.

Co można zobaczyć?

To niewielki, ogrodzony teren, a o jego wyjątkowości decyduje raczej nastrój niż architektura. Na miejscu zobaczysz:

• zarys dawnego kościoła zaznaczony niskimi murami i kilkoma kamieniami;
• groby na terenie ogrodzenia, przypominające, że lokalne rodziny chowano tu przez pokolenia;
• krzyż na cokole, postawiony później w miejscu dawnego kościoła parafialnego;
• pobliskie święte źródło związane z tym miejscem, opisane przez walijskich miłośników studni.

Nie ma żadnej infrastruktury, więc traktuj to miejsce jako krótki, refleksyjny przystanek, a nie pełnoprawną wycieczkę. Pamiętaj o szacunku: to wciąż poświęcona ziemia cmentarna i nie wolno naruszać grobów.

Jak dojechać?

Holy Rood Church leży niedaleko Bryngwran, wsi w centralnej części Anglesey, łatwo dostępnej samochodem z drogi A5 i nadmorskiej A55. Okolica jest wiejska, dlatego najwygodniej dotrzeć samochodem lub rowerem. Zabierz solidne buty, bo teren bywa wilgotny i nierówny, zwłaszcza po deszczu.

Wizytę dobrze połączyć z obejrzeniem kościoła Holy Trinity w Bryngwran, który zastąpił dawną świątynię, albo z innymi małymi zabytkowymi kościołami w okolicy. Anglesey ma wyjątkowo gęsto rozsiane średniowieczne kaplice i święte źródła, a Holy Rood doskonale wpisuje się w spokojny dzień zwiedzania śladów historii.

Najczęstsze pytania

Czy Holy Rood Church jest nadal używany? Nie. Opuszczono go na początku lat czterdziestych XIX wieku i jest ruiną; nabożeństwa przeniesiono do Holy Trinity w Bryngwran.

Czy wstęp jest płatny? Nie są znane żadne opłaty, a miejsce to otwarty teren cmentarny, a nie zarządzana atrakcja.

Ile czasu potrzeba? Wystarczy od piętnastu do trzydziestu minut na obejrzenie ruin, grobów i krzyża pamiątkowego.

Co jeszcze warto zobaczyć w pobliżu? Kościół Holy Trinity w Bryngwran, krajobrazy środkowego Anglesey oraz inne zabytkowe kościoły i źródła na wyspie.

Czy nazwa jest walijska, czy angielska? W dokumentach występują obie: Holy Rood po angielsku i Betws y Grog po walijsku.