Hlubany Castle

Hlubany to niewielka osada wchodząca w skład miasta Podbořany, w okresie Louny, w regionie ústeckim na północnym zachodzie Czech. Jej największą atrakcją jest gotycka wieża mieszkalna – lokalnie nazywana tvrzą – wznosząca się na sztucznej wyspie otoczonej fosą. To jeden z niewielu przykładów średniowiecznego obiektu obronnego tego typu, który przetrwał na Podbořansku do naszych czasów.

Kiedy powstała wieża w Hlubanech?

Pierwsza pisemna wzmianka o samej osadzie pochodzi z 1321 roku – w dokumencie tym Plichta z Žerotína przekazywał majątek klasztorowi, a jako świadkowie wystąpili Fremunt i Bušek z Hluban. Samą wieżę obronną wzniesiono później, w drugiej połowie XIV wieku. Jej budowniczym był rycerz Bušek z Hluban albo jego syn Jindřich – to od ich rodu osada przejęła nazwę.

Jak wyglądała pierwotna budowla?

Tvrz składała się z jednopiętrowej wieży mieszkalnej, postawionej na niewielkim ostrowiu otoczonym wodnym fosą, a całość otaczał mur obronny. Obiekt nie był jednak samotną budowlą militarną – stanowił centrum administracyjne niewielkiego majątku ziemskiego. Do posiadłości należały: wieś wraz z zajazdem, dwór folwarczny, owczarnia, młyn, kilka stawów rybnych oraz rozległe grunty, w tym lasy. Taki zestaw gospodarczy pokazuje, że wieża pełniła funkcję rezydencji zarządzającej okoliczną ziemią, a nie tylko punktu obronnego.

Co spotkało tvrz podczas wojen husyckich?

Na przełomie lat 20. i 30. XV wieku, w czasie wojen husyckich, w Hlubanech przebywał Jetřich z Kladna – stronnik cesarza Zygmunta Luksemburskiego. Z tego powodu jeszcze przed 1433 rokiem miejska pospolita ruszenie z Żatca obległa wieżę i ją zdobyła. Epizod ten wiąże Hlubany z szerszym konfliktem religijno-politycznym, który w tamtym okresie obejmował całe Czechy, a Žatec należał do miast najsilniej zaangażowanych w stronę husycką.

Kto władał wieżą po wojnach husyckich?

Przez kolejne dziesięciolecia posiadłość zmieniała właścicieli – w jej dziejach odnotowano kilka rodów szlacheckich. Do połowy XVII wieku tvrz funkcjonowała jako rezydencjalna siedziba kolejnych panów. Zwrot nastąpił w 1649 roku, gdy majątek przyłączono do znacznie większego dominium Krásný Dvůr. Od tego momentu wieża przestała być samodzielną rezydencją – zamieszkiwali w niej urzędnicy zarządzający majątkiem w imieniu właścicieli Krásnego Dvoru.

Jak wieża podupadła i jak ją odrestaurowano?

Z czasem funkcja obiektu zmieniała się jeszcze bardziej – budynek zaczęto wykorzystywać jako spichlerz. Gdy przestał być potrzebny gospodarczo, opuszczono go, a wieża zaczęła stopniowo niszczeć. Taki los podzieliło wiele mniejszych obiektów obronnych na terenie dawnych Czech, które po utracie funkcji administracyjnej i wojskowej traktowano jako zwykłe zabudowania gospodarcze. Przełom nastąpił w 2010 roku, kiedy gotycką wieżę w Hlubanech kompletnie odrestaurowano, przywracając jej historyczny wygląd i zabezpieczając przed dalszą degradacją.

Co warto wiedzieć zwiedzając Hlubany dzisiaj?

Dziś odrestaurowana wieża stanowi najważniejszy zabytek osady i świadectwo średniowiecznej zabudowy obronnej regionu Podbořansko. Choć nie jest to rozległy zamek w klasycznym rozumieniu, jej historia – od rycerskiej siedziby, przez oblężenie w czasie wojen husyckich, aż po funkcję spichlerza i wieloletnie zaniedbanie – czyni ją interesującym przystankiem dla osób zainteresowanych średniowieczną historią północno-zachodnich Czech.

Najczęstsze pytania

Czym właściwie jest obiekt w Hlubanach – zamkiem czy wieżą obronną? Historycznie jest to gotycka tvrz, czyli niewielka, ufortyfikowana wieża mieszkalna, a nie rozległy zamek pałacowy.

Kiedy zbudowano wieżę? W drugiej połowie XIV wieku, prawdopodobnie z inicjatywy rycerza Buška z Hluban lub jego syna Jindřicha.

Co wydarzyło się w Hlubanach podczas wojen husyckich? Przed 1433 rokiem wieżę, w której przebywał stronnik cesarza Zygmunta, obległa i zdobyła pospolita ruszenie z Žatca.

Do kiedy wieża służyła jako rezydencja? Jako samodzielna siedziba funkcjonowała do połowy XVII wieku, a od 1649 roku należała już do majątku Krásný Dvůr.

Kiedy przeprowadzono renowację? Gotycką wieżę kompletnie odrestaurowano w 2010 roku.