Hercules frees Deianeira from the centaur Nessus by Adriaen de Vries

Fontanna „Herakles uwalnia Dejanirę od centaura Nessosa" stoi w Ogrodzie Wallensteina (Valdštejnská zahrada) na praskiej Malej Stranie, w cieniu monumentalnej sali terreny pałacu Albrechta z Valdštejna. Brązowa grupa rzeźbiarska przedstawia jedną z najbardziej dramatycznych scen mitologii greckiej i należy do dziedzictwa Adriaena de Vriesa, najwybitniejszego rzeźbiarza dworu cesarza Rudolfa II.

Kim był twórca fontanny?

Adriaen de Vries (ok. 1556–1626) był niderlandzkim rzeźbiarzem manierystycznym, uczniem Giambologniego, który trafił na dwór Rudolfa II w Pradze i stał się jednym z najbardziej cenionych artystów swojej epoki. Specjalizował się w odlewach z brązu o niezwykłej dynamice i szczegółowości powierzchni – jego prace odznaczają się skręconymi, pełnymi napięcia pozami postaci, widocznymi także w praskiej grupie Heraklesa i Dejaniry. De Vries pracował dla najważniejszych europejskich dworów, ale to właśnie Praga za czasów Rudolfa II była centrum jego twórczości.

Jaką scenę przedstawia rzeźba?

Kompozycja ukazuje moment z mitu o Heraklesie: centaur Nessos, przewożąc żonę herosa Dejanirę przez rzekę, próbuje ją porwać. Herakles rzuca się na ratunek, uwalniając małżonkę z uścisku centaura. Scena uchwycona jest w pełnym ruchu – splecione ciała człowieka, centaura i kobiety tworzą piramidalną, pełną napięcia kompozycję charakterystyczną dla manierystycznego stylu de Vriesa, który uwielbiał przedstawiać ludzkie ciało w skrajnym, wykręconym ruchu.

Dlaczego to kopia, a nie oryginał?

Ogród Wallensteina powstał w latach 20. XVII wieku jako rezydencja Albrechta z Valdštejna, cesarskiego generalissimusa wojny trzydziestoletniej, i od początku zdobiły go brązowe rzeźby autorstwa Adriaena de Vriesa – jedne z najcenniejszych dzieł sztuki ówczesnej Pragi. W 1648 roku, pod koniec wojny trzydziestoletniej, wojska szwedzkie zdobyły Pragę i wywiozły znaczną część kolekcji artystycznej miasta, w tym oryginalne brązy de Vriesa z Ogrodu Wallensteina. Trafiły one do Szwecji, gdzie do dziś znajdują się w kolekcjach królewskich, między innymi w parku pałacu Drottningholm oraz w Muzeum Narodowym w Sztokholmie. Rzeźba widoczna dziś w praskim ogrodzie jest odlewem wykonanym na podstawie zachowanych oryginałów lub dawnych form – praktyka typowa dla większości brązowych posągów zdobiących dziś Ogród Wallensteina.

Gdzie dokładnie stoi fontanna?

Fontanna znajduje się w Ogrodzie Wallensteina przy Valdštejnském náměstí na Malej Stranie, w bezpośrednim sąsiedztwie kompleksu pałacowego, obecnie siedziby Senatu Republiki Czeskiej. Ogród, jeden z pierwszych w pełni barokowych założeń ogrodowych w Pradze, jest ogólnodostępny w sezonie i stanowi jedną z najbardziej malowniczych zielonych przestrzeni w centrum miasta.

Najczęstsze pytania

Czy to jest oryginalne dzieło Adriaena de Vriesa? Nie – oryginalne brązy de Vriesa z Ogrodu Wallensteina zostały wywiezione przez wojska szwedzkie w 1648 roku i znajdują się dziś w Szwecji. Rzeźba w Pradze to odlew wykonany na podstawie zachowanych wzorów.

Kiedy powstał Ogród Wallensteina? Ogród założono w latach 20. XVII wieku dla Albrechta z Valdštejna, jednego z najpotężniejszych dowódców wojny trzydziestoletniej.

Czy fontannę można oglądać za darmo? Ogród Wallensteina jest bezpłatnie dostępny dla zwiedzających w sezonie letnim, a fontanna znajduje się na jego terenie w pobliżu stawu i sali terreny.

Co jeszcze warto zobaczyć w pobliżu? Ogród sąsiaduje z pałacem Wallensteina, dziś siedzibą Senatu, oraz z monumentalną salą terreną zdobioną freskami – oba obiekty stanowią integralną część tego samego założenia rezydencjonalnego z XVII wieku.