Zapisz to miejsce i odkrywaj atrakcje w pobliżu z NextOnTrip
W aplikacji dodasz je do ulubionych, zobaczysz na mapie, co jeszcze warto odwiedzić w okolicy, i zdobędziesz odznakę za wizytę.
Aplikacja jest dostępna na iPhone'a i Androida.
O tym miejscu
Gruta do Caldeirão to jaskinia w gminie Tomar w środkowej Portugalii, uznana za zabytek kultury i jedno z ważniejszych stanowisk archeologicznych kraju. Leży w masywie wapiennym niedaleko rzeki Nabão, kilkaset metrów od jej brzegu. Dla miłośników prehistorii to miejsce, w którym kolejne warstwy osadów opowiadają o tysiącleciach życia człowieka.
Czym wyróżnia się Gruta do Caldeirão?
Jaskinia zachowała osady o grubości około 6 metrów. Kolejne poziomy zawierają ślady kultur: mustierskiej, wczesnego górnego paleolitu, solutrejskiej, magdaleńskiej oraz neolitu. Dzięki temu widać tu rzadko spotykane, bezpośrednie przejście od późnego paleolitu do wczesnego neolitu. Zespoły kopalne pozwalają też zestawiać obecność człowieka ze zmianami klimatu ostatniego zlodowacenia.
Kto i kiedy badał jaskinię?
Wykopaliska prowadził w latach 1979–1988 João Zilhão z Uniwersytetu Lizbońskiego. Wyniki wczesnego neolitu opublikował w 1992 roku w monografii „Gruta do Caldeirão: o Neolítico antigo". W 2021 roku zespół badaczy w czasopiśmie PLoS ONE przedstawił nowe datowania radiowęglowe i luminescencyjne oraz uznał, że stratygrafia zachowała wysoką integralność. Warstwy z okresu magdaleńskiego zostały częściowo zaburzone przez wczesnoneolityczne pochówki w jaskini.
Co znaleziono w środku?
Jaskinia pełniła w neolicie funkcję miejsca pochówku. Odkryto szczątki co najmniej kilkunastu osób z późniejszej fazy neolitu, a dary grobowe obejmowały naczynia ceramiczne bez zdobień, ozdoby i szlifowane siekiery. Badano również kamienne narzędzia solutrejskie, aby ustalić pochodzenie użytego krzemienia, oraz szczątki zwierząt i mięczaków. Wśród fauny odnotowano nawet bobry, co świadczy o tym, że dawne środowisko wokół jaskini było inne niż dziś.
Jak zaplanować wizytę?
Tomar leży około 130 km na północny wschód od Lizbony i najłatwiej dojechać tam samochodem lub pociągiem. Samo stanowisko ma charakter naukowy, a nie atrakcji z infrastrukturą turystyczną, więc przed wyprawą dopytaj o możliwość wejścia w urzędzie gminy Tomar. Zwiedzanie warto połączyć z miastem, w którym znajdują się Zamek Templariuszy i Klasztor Chrystusa.
Dlaczego warto się zainteresować?
Ciągłość sekwencji osadów i dobry stan ich zachowania sprawiają, że Gruta do Caldeirão pojawia się w publikacjach o paleolicie i neolicie Półwyspu Iberyjskiego. Jeśli interesuje Cię, jak zmieniało się życie ludzi od ostatniej epoki lodowej po pierwszych rolników, to jedno z kluczowych miejsc regionu.
Najczęstsze pytania
Gdzie leży Gruta do Caldeirão? W gminie Tomar, w masywie wapiennym w pobliżu rzeki Nabão.
Z jakich okresów pochodzą znaleziska? Od mustieru i wczesnego górnego paleolitu, przez kulturę solutrejską i magdaleńską, po neolit.
Kto prowadził wykopaliska? João Zilhão w latach 1979–1988; wyniki zrewidowano w publikacji z 2021 roku.
Czy jaskinia jest otwarta dla turystów? To stanowisko archeologiczne bez opisanej oferty zwiedzania. Informacje o dostępie podaje gmina Tomar.
W pobliżu
Zbieraj odznaki za odwiedzane miejsca
Pobierz NextOnTrip, odkrywaj nowe miejsca i odznaczaj swoje trasy.