Gruta de Avecasta

Gruta de Avecasta to jaskinia o dużej wartości archeologicznej w gminie Ferreira do Zêzere, w środkowej Portugalii (dystrykt Santarém). Leży w parafii Areias, w miejscowości Avecasta, a jej współrzędne to około 39,746 N i 8,403 W. Obiekt jest chronionym zabytkiem kulturowym i został uznany za miejsce o znaczeniu publicznym.

Czym jest Gruta de Avecasta?

To szczelina w wapieniu, a nie rozbudowany system korytarzy z oświetloną trasą dla turystów. Jej mikroklimat jest wilgotny i stabilny: wewnątrz utrzymuje się około 15°C, nawet gdy na zewnątrz temperatura dochodzi do 40°C. Ta cecha odróżnia ją od okolicznych, nagrzanych słońcem wzgórz i wyjaśnia, dlaczego od tysiącleci przyciągała ludzi i zwierzęta.

Dlaczego jest ważna dla archeologów?

Jaskinia i jej najbliższe otoczenie były zamieszkiwane przez bardzo długi czas. Ślady obecności sięgają plejstocenu, czyli środkowego i górnego paleolitu. Później odnotowano kolejne fazy osadnictwa: schyłkowy neolit, wczesny chalkolit, epokę brązu, drugą epokę żelaza, okres rzymski i średniowiecze.

Szczególnie istotny jest odcinek od chalkolitu do czasów rzymskich. Znaleziska wskazują na wydobycie i obróbkę miedzi, a ślady metalurgii widać na wszystkich etapach łańcucha produkcyjnego. Dla badaczy prehistorii Półwyspu Iberyjskiego to cenne świadectwo wczesnego górnictwa i hutnictwa.

Co udało się znaleźć?

Wilgotny mikroklimat i właściwości osadów sprawiają, że warstwy w jaskini zachowują się wyjątkowo dobrze. Archeolodzy wydobyli liczne szczątki roślinne i zwierzęce, zarówno mikro-, jak i makroskopowe. Podczas ostatnich kampanii badawczych odkryto m.in. nasiona sprzed około 5000 lat w bardzo dobrym stanie, w tym bób i jęczmień. Znaleziono też neolityczną ceramikę oraz kości wymarłych już kóz.

W jaskini prowadzono także badania nad nietoperzami.

Czy można tu wejść?

Jaskinia jest przede wszystkim stanowiskiem naukowym i chronionym zabytkiem, dlatego przed wizytą warto sprawdzić aktualne zasady dostępu w urzędzie gminy Ferreira do Zêzere lub w lokalnym biurze informacji turystycznej. Nie należy wchodzić do środka na własną rękę: osady i znaleziska są wrażliwe na zniszczenie.

Najczęstsze pytania

Gdzie znajduje się Gruta de Avecasta? W parafii Areias, w gminie Ferreira do Zêzere, w dystrykcie Santarém, w środkowej Portugalii.

Z jakich epok pochodzą znaleziska? Od plejstocenu (paleolit środkowy i górny), przez neolit, chalkolit, epokę brązu i żelaza, po czasy rzymskie i średniowiecze.

Jaka temperatura panuje w środku? Około 15°C, także podczas upałów sięgających 40°C na zewnątrz.

Dlaczego to miejsce jest wyjątkowe? Łączy bardzo długą sekwencję zasiedlenia z dowodami na metalurgię miedzi i znakomitym stanem zachowania materiału organicznego, w tym 5000-letnich nasion.