Grünwaldské vřesoviště

Grünwaldské vřesoviště to przyrodniczy rezerwat położony w Rudawach (Krušné hory), na południe od wsi Moldava, w powiecie Teplice, na terenie katastralnym dawnego Nové Město u Mikulova. Nazwa nawiązuje do nieistniejącej już wsi Grünwald (po czesku Pastviny), której zabudowa zniknęła z krajobrazu, pozostawiając po sobie jedynie nazwę chronionego obszaru. Rezerwat zarządzany jest przez Urząd Krajowy Kraju Usteckiego.

Czym jest ten rezerwat?

To torfowisko wysokie o powierzchni 39 hektarów, gdzie miąższość złóż torfu sięga miejscami aż 7 metrów. Taka głębokość świadczy o tym, że proces akumulacji materii organicznej trwał tu przez tysiące lat, w warunkach chłodnego i wilgotnego klimatu górskiego typowego dla wyższych partii Rudaw. Torfowiska wysokie tego typu należą do najrzadszych i najbardziej wrażliwych ekosystemów Europy Środkowej, ponieważ ich odbudowa po zniszczeniu (np. przez odwodnienie czy eksploatację torfu) trwa setki lat.

Jaka ochrona obowiązuje na tym terenie?

Obszar po raz pierwszy objęto ochroną jako pomnik przyrody 12 października 1989 roku decyzją Powiatowego Komitetu Narodowego w Teplicach. Status ochronny został następnie potwierdzony i na nowo ustanowiony 20 lipca 2016 roku przez Urząd Kraju Usteckiego, co pozwoliło dostosować zasady ochrony do aktualnych standardów i wiedzy przyrodniczej. Głównym celem ochrony jest zachowanie unikalnego torfowiska wysokiego wraz z całą zależną od niego roślinnością i fauną.

Jakie gatunki roślin można tu spotkać?

Roślinność rezerwatu zdominowana jest przez formy sosny błotnej (Pinus uncinata subsp. uliginosa) – niskiego, karłowatego drzewa doskonale przystosowanego do skrajnie ubogich, kwaśnych i podmokłych gleb torfowiskowych. Obok niej rosną tu typowe dla torfowisk wysokich gatunki, takie jak rosiczka – roślina owadożerna, która radzi sobie z niedoborem azotu w podłożu, łapiąc drobne owady na swoich lepkich liściach, bagno zwyczajne oraz żurawina błotna, której czerwone owoce można dostrzec jesienią na kobiercu mchów torfowców.

Jakie zwierzęta żyją w tym miejscu?

Grünwaldské vřesoviště pełni funkcję naturalnego siedliska i miejsca lęgowego dla cietrzewia (Lyrurus tetrix) – ptaka o dużym znaczeniu dla ochrony przyrody w Europie Środkowej, ponieważ jego populacje kurczą się wraz z zanikiem otwartych, wrzosowiskowych i torfowiskowych terenów. Obecność cietrzewia jest wskaźnikiem dobrego stanu zachowania całego ekosystemu, ponieważ ptak ten wymaga rozległych, mało zaburzonych przestrzeni z odpowiednią strukturą roślinności.

Dlaczego warto wiedzieć o tym miejscu?

Rezerwat leży na terenie górskim Krušné hory, w rejonie znanym z licznych torfowisk i wrzosowisk, które ukształtowały się na wysoko położonych, wyrównanych partiach gór o chłodnym mikroklimacie. Choć sam obszar nie jest typowym celem masowej turystyki, stanowi ważny element sieci obszarów chronionych regionu i przykład dobrze zachowanego ekosystemu torfowiskowego, jakich w Europie Środkowej ubywa. Dla osób zainteresowanych przyrodą, botaniką czy ornitologią to miejsce ilustrujące, jak wygląda naturalna sukcesja i życie biologiczne górskiego torfowiska wysokiego, nietkniętego przez intensywną działalność człowieka.

Najczęstsze pytania

Gdzie dokładnie znajduje się Grünwaldské vřesoviště? Na południe od wsi Moldava w Rudawach, w powiecie Teplice, na terenie dawnej wsi Grünwald.

Jak duży jest rezerwat? Obszar chroniony zajmuje 39 hektarów.

Od kiedy obszar jest chroniony? Pierwotnie od 1989 roku, ze zaktualizowanym statusem ochronnym z 2016 roku.

Jaki gatunek ptaka jest tu szczególnie chroniony? Cietrzew (Lyrurus tetrix), dla którego to miejsce jest naturalnym siedliskiem lęgowym.