Buky na Bouřňáku

Buky na Bouřňáku to chroniony przyrodniczy fenomen w Krušných horach (Rudawach Czeskich), leżący na zachodnim zboczu szczytu Bouřňák, około 400 metrów na południowy wschód od zabudowań Nového Města u Moldavy. Obiekt znajduje się w gminie Moldava, na wysokości blisko 850 metrów nad poziomem morza, i od dawna przyciąga uwagę zarówno botaników, jak i turystów szukających niecodziennych widoków przyrody.

Co właściwie chroni ten obszar?

Przedmiotem ochrony jest liczący sobie około 200 lat starodrzew bukowy, którego pnie i korony przybrały bizarne, powyginane kształty. To nie przypadek ani wynik ingerencji człowieka – za tę niezwykłą formę odpowiadają wyłącznie surowe warunki klimatyczne panujące na tej wysokości w Rudawach. Silny wiatr, częste mrozy i długo zalegający śnieg latami formowały drewno, wymuszając na drzewach wzrost odbiegający od typowego, prostego pokroju buka zwyczajnego.

Dlaczego klimat jest tu tak surowy?

Warunki panujące na zboczu Bouřňáku są wyjątkowo trudne jak na środkowoeuropejskie standardy nizinne. Średnia roczna temperatura w tym miejscu nie przekracza 5°C, a pokrywa śnieżna utrzymuje się tu przez około 140 dni w roku – to niemal pięć miesięcy zimowego reżimu, w którym drzewa muszą radzić sobie z obciążeniem śniegiem, okresowym oblodzeniem gałęzi oraz wysuszającym działaniem wiatru. Właśnie ta kombinacja czynników – mróz, śnieg i wiatr – jest bezpośrednią przyczyną deformacji pni i konarów, które dziś stanowią główną wartość przyrodniczą tego miejsca.

Jak wygląda ten bukowy las?

W przeciwieństwie do typowych, wysokopiennych buczyn spotykanych w niższych partiach gór, drzewa na Bouřňáku mają często poskręcane, niskie i rozłożyste sylwetki. Niektóre pnie rosną niemal poziomo przy ziemi, zanim skierują się ku górze, inne mają powyginane, sękate konary przypominające naturalne rzeźby. Taki pokrój – w literaturze przyrodniczej określany czasem jako las krzywulcowy – jest żywym zapisem historii klimatycznej tego miejsca: każdy wygięty fragment pnia to efekt lat zmagań z wiatrem i lodem.

Dlaczego warto tu przyjechać?

Buky na Bouřňáku to miejsce dla osób zainteresowanych nietypowymi zjawiskami przyrodniczymi, a nie klasyczną, malowniczą panoramą górską. Wartość tego miejsca leży w detalu – w kształcie pojedynczych drzew, a nie w rozległym krajobrazie. To dobry przystanek dla turystów wędrujących szlakami w rejonie Bouřňáku i Moldavy, którzy chcą zobaczyć, jak ekstremalne warunki górskie potrafią ukształtować pospolity gatunek drzewa w coś zupełnie niezwykłego. Okolica Moldavy, leżącej przy granicy z Niemcami w Rudawach, oferuje też szereg innych tras pieszych i rowerowych, co pozwala połączyć wizytę przy bukach z dłuższą wycieczką po okolicy.

Kiedy najlepiej odwiedzić to miejsce?

Ze względu na wysokość i długo zalegający śnieg, najwygodniejszy dostęp do obszaru zapewniają miesiące od późnej wiosny do wczesnej jesieni, gdy teren jest wolny od pokrywy śnieżnej. Warto jednak pamiętać, że to właśnie zimowe warunki – mróz i śnieg utrzymujący się tu przez blisko pięć miesięcy w roku – są bezpośrednią przyczyną osobliwego wyglądu drzew, który można podziwiać przez resztę roku.

Najczęstsze pytania

Co dokładnie oznacza nazwa „Buky na Bouřňáku”? Nazwa odnosi się dosłownie do bukowego drzewostanu rosnącego na zboczu szczytu Bouřňák – „buky” to po czesku buki, a Bouřňák to nazwa góry, na której się znajdują.

Czy to rezerwat przyrody? Tak, obszar ma status chronionego tworu przyrody, ustanowionego ze względu na unikatowy, ukształtowany przez klimat starodrzew bukowy.

Ile lat mają te drzewa? Chroniony drzewostan liczy około 200 lat.

Co powoduje ich charakterystyczny, powyginany kształt? Za deformację pni i konarów odpowiadają surowe warunki klimatyczne panujące na wysokości 850 m n.p.m. – silny wiatr, mrozy oraz długo zalegająca pokrywa śnieżna (średnio 140 dni w roku).

Gdzie dokładnie znajdują się buki? Na zachodnim zboczu szczytu Bouřňák, około 400 metrów na południowy wschód od Nového Města u Moldavy, w gminie Moldava w Rudawach Czeskich.