Górna Synagoga Mikulowie

Górna Synagoga w Mikulovie to jeden z najcenniejszych zabytków żydowskiego dziedzictwa na Morawach – barokowa świątynia przy ulicy Husova, o unikatowej architekturze niespotykanej nigdzie indziej w Czechach.

Historia budowli

Synagoga powstała w 1550 roku i przez wieki służyła jednej z największych gmin żydowskich w Europie Środkowej – społeczność żydowska w Mikulovie należała w tamtym okresie do najliczniejszych i najbardziej wpływowych na Morawach. W 1689 roku budynek rozbudowano, nadając mu większą powierzchnię i nowy układ wnętrza. Kolejny, decydujący etap w historii obiektu nastąpił po pożarze, który poważnie uszkodził konstrukcję – odbudowa trwała w latach 1719–1723 i to właśnie wtedy synagoga zyskała formę, którą można podziwiać dziś. Za projekt przebudowy odpowiadał prawdopodobnie architekt Ch. A. Oedyl, choć źródła historyczne nie potwierdzają tego jednoznacznie. Ostatnia gruntowna renowacja obiektu miała miejsce w latach 1977–1989 i pozwoliła zachować unikatowy wystrój wnętrza dla kolejnych pokoleń.

Co zobaczysz w środku?

Wnętrze Górnej Synagogi, znanej też pod nazwą „Altschul", zachwyca rozwiązaniami architektonicznymi, które nie mają odpowiednika w żadnej innej synagodze na terenie Czech. Budowla reprezentuje tzw. styl świątyni polsko-lwowskiej – typ architektury synagogalnej wywodzący się z terenów dawnej Rzeczpospolitej, charakterystyczny dla społeczności aszkenazyjskich. Po odbudowie z lat 1719–1723 obiekt otrzymał barokowy wystrój z czterema kopułami wieńczącymi wnętrze oraz czterokolumnową bimą – podwyższeniem, z którego odczytywano Torę, wspartym na czterech filarach ustawionych centralnie w sali modlitewnej. Szczególną uwagę zwraca stiukowy sufit, bogato zdobiony hebrajskimi inskrypcjami – połączenie rzemiosła sztukatorskiego z tradycją pisma hebrajskiego tworzy efekt, którego próżno szukać w innych zabytkach regionu.

Jak dotrzeć na miejsce?

Synagoga znajduje się przy ulicy Husova 13, w samym sercu historycznej dzielnicy żydowskiej Mikulova, zaledwie kilkaset metrów od rynku i zamku. Do Mikulova najwygodniej dojechać samochodem lub autobusem – miasto leży przy trasie łączącej Brno z granicą austriacką, około godziny jazdy od Brna. Spacer po dawnej dzielnicy żydowskiej, z jej wąskimi uliczkami i zabudową, prowadzi bezpośrednio pod drzwi synagogi.

Kiedy przyjechać?

Najlepszym momentem na zwiedzanie jest sezon wiosenno-letni oraz wczesna jesień, kiedy Mikulov i okoliczne winnice prezentują się najbardziej malowniczo, a godziny otwarcia obiektów turystycznych są najdłuższe. Warto połączyć wizytę w synagodze ze zwiedzaniem pozostałych zabytków dzielnicy żydowskiej oraz zamku górującego nad miastem.

Najczęstsze pytania

Dlaczego synagoga nazywana jest „Altschul"? To historyczna, jidyszowo-niemiecka nazwa oznaczająca „starą szkołę/synagogę" – określenie używane wobec najstarszych, pierwotnych domów modlitwy w gminie, w odróżnieniu od nowszych synagog powstających później w tym samym mieście.

Co to jest styl polsko-lwowski w architekturze synagog? To typ budowli synagogalnej ukształtowany na terenach dawnej Rzeczpospolitej (region Lwowa), charakteryzujący się określonym układem sali modlitewnej i bimy. Górna Synagoga w Mikulovie jest jedynym zachowanym przykładem tego stylu w Czechach.

Czy można zwiedzać wnętrze synagogi? Obiekt pełni funkcję zabytku dziedzictwa żydowskiego udostępnianego zwiedzającym – przed wizytą warto sprawdzić aktualne godziny otwarcia, ponieważ mogą się różnić w zależności od sezonu.

Ile lat ma budynek? Pierwotna synagoga powstała w 1550 roku, a więc liczy sobie ponad 470 lat, choć obecny, barokowy kształt pochodzi z odbudowy po pożarze w latach 1719–1723.