Gnojowy Dom

Gnojowy Dom (czes. Hnojový dům) to drewniana chałupa w osadzie Jizerka, należącej do gminy Kořenov w czeskich Górach Izerskich – jedno z tych miejsc, które trudno wymyślić, a które istnieje naprawdę.

Skąd ta nazwa?

Budynek postawiono na przełomie XVII i XVIII wieku jako zwykłą górską chatę. Po kolektywizacji rolnictwa w połowie XX wieku zamieniono go w oborę i gnojownię – stąd nazwa, która została mu już na stałe. W 1964 roku chałupę za symboliczne 345 koron kupił Gustav Ginzel, podróżnik i poszukiwacz przygód, który postanowił oczyścić budynek z lat zaniedbania w dość nietypowy sposób: skierował do jego wnętrza dwa górskie potoki, które wypłukały gnojowisko. Tak oczyszczony dom stał się czymś zupełnie innym niż obora.

Co zobaczysz w środku?

Gustav Ginzel zwiedził w swoim życiu około 70 krajów i z każdej podróży przywoził pamiątki – przedmioty, o których niewiele osób słyszało, i historie, których nikt inny nie mógł opowiedzieć. Gnojowy Dom stał się jego prywatnym muzeum osobliwości, otwartym dla każdego, kto trafił na Jizerkę. Odwiedzający mogli oglądać zbiory, słuchać opowieści podróżnika z pierwszej ręki i oglądać przywiezione przez niego przezrocza z dalekich zakątków świata. To właśnie ten kontrast – prymitywna, drewniana chata pełna świadectw dalekich podróży – zdecydował o wyjątkowości miejsca.

Pożar i odbudowa

24 sierpnia 1995 roku, gdy Ginzel przebywał akurat w Australii, Gnojowy Dom spłonął doszczętnie razem z całą kolekcją osobliwości zbieraną przez dziesięciolecia. Miejscowi i wolontariusze nie pozwolili jednak, by historia się na tym skończyła – odbudowali wierną replikę budynku, a Ginzel zaczął od nowa kompletować zbiór ciekawostek. Dziś Gnojowy Dom, choć fizycznie nie jest już tym samym budynkiem sprzed pożaru, kontynuuje tę samą tradycję: małego, ekscentrycznego muzeum w sercu gór.

Jak dotrzeć?

Jizerka leży w samym centrum Gór Izerskich, w gminie Kořenov, blisko granicy z Polską. To osada bez bezpośredniego dojazdu koleją – najwygodniej dotrzeć tu pieszo lub rowerem szlakami turystycznymi prowadzącymi z pobliskich miejscowości, takich jak Kořenov, Bedřichov czy Josefův Důl, ewentualnie dojechać drogą lokalną i zostawić samochód na parkingu przy wsi. Sama Jizerka to jedna z najbardziej malowniczych osad regionu – rozłożona w kotlinie otoczonej lasami, z charakterystyczną zabudową dawnych chałup góralskich.

Kiedy przyjechać?

Jizerka i okolice Gnojowego Domu najlepiej zwiedzać od wiosny do jesieni, kiedy szlaki są suche, a lokalne punkty gastronomiczne czynne. Latem to popularny przystanek na trasie wędrówek po Górach Izerskich, zimą okolica zamienia się w teren narciarstwa biegowego – warto jednak wcześniej sprawdzić aktualne godziny otwarcia samego muzeum, bo jako niewielki, częściowo społecznościowy obiekt nie działa według stałego, całorocznego harmonogramu.

Najczęstsze pytania

Czy Gnojowy Dom to oryginalny budynek? Nie do końca – oryginał spłonął w 1995 roku. To, co ogląda się dziś, to wierna replika odbudowana przez wolontariuszy, z nowym zbiorem osobliwości.

Skąd wzięła się nazwa Gnojowy Dom? Budynek przez lata po kolektywizacji rolnictwa służył jako obora i gnojownia, zanim Gustav Ginzel oczyścił go i zamienił w muzeum.

Kto to Gustav Ginzel? Czeski podróżnik i poszukiwacz przygód, który w 1964 roku kupił budynek i przez dekady gromadził w nim pamiątki z podróży po około 70 krajach świata.

Czy warto łączyć zwiedzanie z wycieczką po Górach Izerskich? Tak – Jizerka leży w środku popularnej sieci szlaków turystycznych i narciarskich, więc Gnojowy Dom naturalnie wpisuje się w dłuższą trasę po regionie.