Gefallenenhain

Gefallenenhain to gaj pamięci na wzgórzu Geiersberg w Deggendorfie, w Bawarii, upamiętniający poległych i zaginionych żołnierzy oraz cywilne ofiary obu wojen światowych z tego miasta. To spokojne, zadrzewione miejsce łączy funkcję pomnika z charakterem niewielkiego parku widokowego nad miastem.

Gdzie się znajduje?

Gefallenenhain leży na Geiersbergu, wzgórzu górującym nad Deggendorfem, w bezpośrednim sąsiedztwie Geiersbergkirche — kościółka, od którego prowadzi krótkie podejście do samego gaju. Deggendorf to miasto powiatowe w Dolnej Bawarii, nad Dunajem, około godziny jazdy na wschód od Ratyzbony. Miejsce jest łatwo dostępne pieszo z centrum miasta, a spacer na Geiersberg bywa łączony ze zwiedzaniem samego kościoła i punktów widokowych na dolinę Dunaju.

Skąd wzięła się ta nazwa i jak powstał gaj?

Gefallenenhain założono w 1929 roku jako miejsce pamięci dla mieszkańców Deggendorfu poległych w I wojnie światowej. Po obu wojnach światowych dla każdego poległego żołnierza z miasta sadzono drzewo, opatrzone tabliczką z jego nazwiskiem — w ten sposób gaj rozrastał się przez dekady, tworząc żywy, symboliczny cmentarz bez grobów. Symboliczne, grobopodobne kwatery obsadzone drzewami obramowano murkami z ułożonych kamieni. Do 2013 roku miejsce nosiło nazwę Heldenhain („gaj bohaterów"); zmieniono ją na bardziej neutralny Gefallenenhain („gaj poległych"), co odzwierciedla przesunięcie w sposobie upamiętniania ofiar wojny w Niemczech — z heroizacji na żałobę.

Wiosną 2013 roku na terenie gaju odnaleziono tabliczki pamiątkowe poświęcone członkom SS. Władze miasta zdecydowały o ich usunięciu, uznając, że nie mają one miejsca w oficjalnym miejscu pamięci gminnej.

Co dzieje się tu dziś?

Od 1985 roku miasto Deggendorf organizuje na Geiersbergu coroczną uroczystość pamięci na wczesne lato, upamiętniającą poległych i zaginionych żołnierzy oraz cywilne ofiary obu wojen światowych. Uczestnicy zbierają się zwykle przy Geiersbergkirche, skąd wspólnie udają się pod sam pomnik. Na program składają się krótkie nabożeństwo prowadzone przez duchownych obu wyznań, przemówienie przedstawiciela władz miasta, występ miejskiej orkiestry (Stadtkapelle) oraz złożenie wieńców. Po części oficjalnej uczestnicy spotykają się zwykle na wspólnym poczęstunku w pobliskiej gospodzie.

Co warto zobaczyć na miejscu?

Poza samym gajem drzew z tabliczkami pamiątkowymi, w pobliżu znajduje się przydrożna kapliczka (Marterl), która przeszła w ostatnich latach renowację i stanowi dodatkowy element tego niewielkiego zespołu pamięci. Miejsce ma przede wszystkim wartość historyczną i kontemplacyjną — to punkt, gdzie mieszkańcy Deggendorfu od blisko stu lat pielęgnują pamięć o ofiarach wojen, a nie typowa atrakcja turystyczna z infrastrukturą zwiedzania.

Kiedy przyjechać?

Gefallenenhain można odwiedzić o każdej porze roku, ale najlepszy widok na zadrzewiony teren i panoramę Deggendorfu oferują wiosna i lato, gdy drzewa są w pełni ulistnione. Jeśli zależy Ci na uczestnictwie w dorocznej uroczystości pamięci, warto zaplanować wizytę na wczesne lato — dokładny termin ogłasza co roku miasto Deggendorf.

Najczęstsze pytania

Kiedy powstał Gefallenenhain? Gaj założono w 1929 roku jako miejsce pamięci dla poległych w I wojnie światowej mieszkańców Deggendorfu; po II wojnie światowej rozbudowano go o kolejne drzewa poświęcone następnym ofiarom.

Dlaczego zmieniono nazwę z Heldenhain na Gefallenenhain? Do 2013 roku miejsce nazywało się Heldenhain („gaj bohaterów"). Zmiana na Gefallenenhain („gaj poległych") odzwierciedla odejście od heroizującego języka w niemieckiej kulturze pamięci wojennej na rzecz neutralnego upamiętnienia ofiar.

Co znaleziono na terenie gaju w 2013 roku? Odnaleziono tabliczki pamiątkowe poświęcone członkom SS, które miasto Deggendorf zdecydowało się usunąć z tego oficjalnego miejsca pamięci.

Czy odbywają się tu uroczystości? Tak — od 1985 roku miasto Deggendorf organizuje na Geiersbergu coroczną uroczystość pamięci we wczesnym lecie, z udziałem duchowieństwa, władz miasta i miejskiej orkiestry.