Gansakkermolen, Geel

Gansakkermolen to drewniany kozłowy wiatrak z 1797 roku, który po ponad dwóch stuleciach historii w Geel dziś stoi w Puurs-Sint-Amands, tuż przy Skaldzie. Ten niewielki, ale niezwykle malowniczy młyn to jeden z ostatnich przykładów wiatraków koźlicowych w regionie, a jego wędrówka z jednego końca Belgii na drugi jest równie interesująca jak sama konstrukcja.

Skąd wziął się młyn w Sint-Amands?

Gansakkermolen powstał pod koniec XVIII wieku przy Molenstraat w Geel jako młyn zbożowy i słodowy. Wzniósł go Gilliam Keersmaeckers, a przez dziesięciolecia budowla służyła okolicznym rolnikom do mielenia zboża i przygotowywania słodu na potrzeby lokalnych browarów. W 1981 roku młyn wpisano na listę zabytków chronionych, co miało zapewnić mu ochronę przed rozbiórką.

Z czasem jednak otoczenie młyna w Geel zmieniło się nie do poznania. Wokół drewnianej konstrukcji wyrosły nowe zabudowania, które skutecznie zasłaniały wiatr potrzebny do pracy skrzydeł. Młyn, pozbawiony swojej naturalnej „przestrzeni oddechowej", zaczął popadać w ruinę — stał nieużywany, a jego dalsze losy stanęły pod znakiem zapytania.

Przeprowadzka na nowe miejsce

Rozwiązaniem problemu okazała się relokacja. W 2024 roku młyn został starannie zdemontowany element po elemencie i przewieziony do Puurs-Sint-Amands, gdzie czekał na niego istniejący już kopiec młyński (tzw. molenbelt) — sztuczne wzniesienie, na którym tradycyjnie stawiano wiatraki, by zapewnić im lepszy dostęp do wiatru. Tam konstrukcję złożono ponownie, odtwarzając jej pierwotny wygląd i mechanizm.

Wybór lokalizacji nad Skaldą nie był przypadkowy — otwarta przestrzeń wzdłuż rzeki gwarantuje młynowi to, czego zabrakło mu w zurbanizowanym Geel: swobodny przepływ wiatru. Za opiekę nad obiektem odpowiada Kempens Landschap, organizacja zajmująca się ochroną dziedzictwa przemysłowego i krajobrazowego regionu.

Czy można zwiedzać młyn?

Od jesieni 2025 roku Gansakkermolen jest otwarty dla zwiedzających. Drzwi młyna stoją otworem w drugą i czwartą niedzielę każdego miesiąca, w godzinach od 13:00 do 17:00. Obiektem opiekuje się grupa 5–6 wolontariuszy-młynarzy, którzy nie tylko oprowadzają gości, ale — gdy tylko wiatr jest wystarczająco silny — uruchamiają skrzydła młyna, pokazując go w pełnym działaniu.

Najczęstsze pytania

Czy Gansakkermolen zawsze stał w Sint-Amands? Nie. Młyn zbudowano w 1797 roku w Geel i dopiero w 2024 roku przeniesiono go do Puurs-Sint-Amands po tym, jak gęsta zabudowa odcięła go od wiatru.

Kiedy można zwiedzić młyn? W drugą i czwartą niedzielę miesiąca, między 13:00 a 17:00.

Kto zajmuje się młynem obecnie? Organizacja Kempens Landschap wraz z zespołem lokalnych wolontariuszy, którzy dbają o utrzymanie i okresowe uruchamianie mechanizmu.

Czy młyn nadal działa? Tak — przy odpowiednich warunkach wietrznych wolontariusze uruchamiają skrzydła, choć głównym celem obiektu jest dziś funkcja edukacyjno-turystyczna, a nie produkcja mąki na skalę przemysłową.