Escaladieu Abbey

Opactwo Escaladieu to dawne opactwo cysterskie w gminie Bonnemazon, w departamencie Hautes-Pyrénées, u podnóża Pirenejów. Klasztor stoi w miejscu, gdzie łączą się rzeki Arros i Luz, niedaleko zamku Mauvezin. Nazwa pochodzi od łacińskiego określenia „Scala Dei” — „schody do Boga” — i nawiązuje do duchowej roli, jaką miejsce to odgrywało już w średniowieczu.

Kiedy powstało opactwo i jaką rolę odgrywało w historii?

Wspólnota mnichów cysterskich osiadła w tym miejscu około 1140–1142 roku jako filia opactwa Morimond, jednego z czterech głównych klasztorów macierzystych zakonu cysterskiego. W XIII wieku, czyli w okresie największego rozkwitu cystersów w Europie, Escaladieu stało się jednym z ośrodków promieniujących ideałami tego zakonu na okoliczne ziemie. Dzięki położeniu na szlaku wiodącym do Santiago de Compostela klasztor pełnił też funkcję przystanku dla pielgrzymów zmierzających Drogą św. Jakuba przez Pireneje.

Jak zbudowane jest opactwo i co pozostało z dawnego założenia?

Architektura Escaladieu odzwierciedla zasady, którymi kierowali się cystersi — prostotę i surowość formy, bez zbędnej dekoracji. Budynki rozplanowano wokół wirydarza (krużganka), który dziś już nie istnieje, ale sam układ przestrzenny pozwala odtworzyć dawny rytm życia klasztornego. Kościół opactwa stracił prezbiterium oraz jedno przęsło nawy, zachował jednak tradycyjną orientację w stronę wschodu i Jerozolimy. Wnętrze robi wrażenie dzięki proporcjom i niemal ascetycznej surowości, typowej dla budownictwa cysterskiego.

Co warto zobaczyć w sali kapitulnej?

Najlepiej zachowanym pomieszczeniem klasztornym jest sala kapitulna, zbudowana na planie kwadratu. Wspierają ją cztery kolumny z marmuru z Campan, zwieńczone kapitelami zdobionymi motywem roślinnym charakterystycznym dla sztuki cysterskiej. To właśnie tutaj mnisi spotykali się codziennie, by omawiać sprawy wspólnoty i wysłuchać fragmentu reguły zakonnej.

Kto dziś opiekuje się opactwem i jak można je zwiedzać?

Od 1997 roku opactwo należy do samorządu departamentu Hautes-Pyrénées, który prowadzi tu długofalowy program konserwacji i restauracji. Teren o powierzchni około 3 hektarów obejmuje kościół klasztorny, salę kapitulną, dawną ogrzewalnię, salę mnichów oraz ogrody. Zwiedzający mogą wybrać zwiedzanie samodzielne lub z przewodnikiem (około godziny), krótszą wersję trwającą kilkanaście minut, a rodziny z dziećmi — specjalne zestawy edukacyjne ułatwiające odkrywanie historii miejsca.

Jakie wydarzenia odbywają się dziś w opactwie?

Escaladieu żyje dziś bogatym programem kulturalnym: koncertami, wystawami, spektaklami i spotkaniami tematycznymi, które ożywiają dawne mury. Odbywa się tu festiwal muzyczny założony przez pochodzącego z Hautes-Pyrénées pianistę Davida Fraya, łączący koncerty z tematyką związaną z niepełnosprawnością. Opactwo gości również festiwal sztuki cyfrowej Horizons Numériques, podczas którego prezentowane są instalacje interaktywne, projekcje wirtualnej rzeczywistości i koncerty. Od 2010 roku Escaladieu koordynuje też Europejski Szlak Opactw Cysterskich, łączący podobne miejsca w kilku krajach Europy.

Najczęstsze pytania

Gdzie dokładnie leży opactwo Escaladieu? W gminie Bonnemazon w departamencie Hautes-Pyrénées, u zbiegu rzek Arros i Luz, niedaleko zamku Mauvezin.

Kiedy powstało opactwo? Około 1140–1142 roku, jako filia cysterskiego opactwa Morimond.

Co najlepiej zachowało się z dawnego klasztoru? Sala kapitulna na planie kwadratu z kolumnami z marmuru z Campan oraz kościół, który stracił prezbiterium, ale zachował dawną orientację i surową architekturę.

Czy w opactwie odbywają się dziś wydarzenia kulturalne? Tak — koncerty, wystawy i festiwale, w tym festiwal muzyczny Davida Fraya oraz festiwal sztuki cyfrowej Horizons Numériques.

Kto zarządza opactwem? Od 1997 roku obiekt należy do samorządu departamentu Hautes-Pyrénées, który prowadzi program jego restauracji.