Erralla

Erralla to jaskiniowe stanowisko archeologiczne w Zestoa, w prowincji Gipuzkoa w Kraju Basków, leżące w dolinie rzeki Urola. To jedno z kilku stanowisk paleolitycznych skupionych w tej okolicy – w promieniu kilku kilometrów znajdują się też jaskinie Ekain i Amalda, co czyni dolinę Urola jednym z ważniejszych regionów badań nad prehistorią Europy Zachodniej.

Co znajduje się w Erralla?

Jaskinia była zamieszkana przez ludzi w okresie magdaleńskim, a jedna z warstw osadniczych (poziom V) została datowana na około 10 580 lat temu, co odpowiada wczesnemu magdalenienowi. Wykopaliska prowadzone przez baskijskich archeologów – Jesúsa Altunę, Alfonsa Baldeóna i Koro Mariezkurrenę – ujawniły bogaty materiał kostny i narzędzia charakterystyczne dla łowców-zbieraczy tamtej epoki.

Szczególnie interesującym znaleziskiem jest kość ramienna psowatego z dolnej warstwy magdaleńskiej. Analiza i datowanie radiowęglowe wskazały, że może to być jeden z najstarszych przykładów udomowionego psa w Europie – co stawia Erralla w centrum dyskusji naukowej o początkach relacji człowieka ze zwierzętami domowymi.

Czy można zwiedzić jaskinię?

Erralla jest przede wszystkim stanowiskiem badawczym, a nie obiektem turystycznym – dostęp do samej jaskini nie jest swobodny, ponieważ warstwy archeologiczne są chronione przed zniszczeniem. Dla podróżnych zainteresowanych prehistorią regionu naturalnym punktem wypadowym jest Ekainberri – centrum interpretacyjne w tej samej gminie Zestoa, gdzie można zobaczyć wierną replikę słynnej jaskini Ekain z paleolitycznymi malowidłami naskalnymi, uznawanymi za jedne z najlepiej zachowanych w Europie.

Jak dotrzeć do Zestoa?

Zestoa leży w dolinie Urola, między Azpeitią a wybrzeżem Kantabryjskim, w łatwym zasięgu z San Sebastián (Donostia) i Bilbao – obie aglomeracje mają połączenia drogowe i kolejowe z okolicą. Najlepszym sposobem zwiedzania jest samochód, ponieważ pozwala połączyć wizytę w Ekainberri z krótkimi wypadami do pobliskich miasteczek doliny Urola i na wybrzeże, np. do Zumaia z jego charakterystycznymi klifami flyszowymi.

Kiedy przyjechać?

Region ma klimat atlantycki – łagodny, ale deszczowy przez większą część roku. Najlepszy czas na zwiedzanie to wiosna (kwiecień–czerwiec) i wczesna jesień (wrzesień–październik), kiedy temperatury są przyjemne, a turystów mniej niż w pełni lata. Latem doliny Urola bywają odwiedzane przez rodziny kierujące się na plaże wybrzeża, co oznacza większy ruch w okolicznych atrakcjach, w tym w Ekainberri – warto rezerwować wizytę z wyprzedzeniem.

Dlaczego Erralla jest ważna dla nauki?

Erralla, wraz z Ekain i Amaldą, tworzy sekwencję stanowisk pozwalającą śledzić zmiany w sposobie życia grup ludzkich w dolinie Urola na przestrzeni tysiącleci – od strategii łowieckich po mobilność sezonową grup magdaleńskich. Badania palinologiczne i archeozoologiczne prowadzone na tych trzech stanowiskach razem dają jeden z najpełniejszych obrazów górnego paleolitu na południu Europy.

Najczęstsze pytania

Czy Erralla jest otwarta dla turystów? Nie – to aktywne lub zabezpieczone stanowisko badawcze, niedostępne swobodnie dla odwiedzających. Osoby zainteresowane tematem powinny odwiedzić Ekainberri w tej samej gminie.

Co znaleziono w jaskini Erralla? Narzędzia kościane i kamienne z okresu magdaleńskiego oraz kość psowatego uznawaną za jeden z najstarszych dowodów domestykacji psa w Europie.

Jak dojechać do Zestoa? Najwygodniej samochodem z San Sebastián lub Bilbao – obie aglomeracje leżą w odległości niecałej godziny jazdy.

Czy w okolicy są inne stanowiska paleolityczne? Tak – w tej samej dolinie Urola znajdują się jaskinie Ekain i Amalda, tworzące razem ważny kompleks badawczy dotyczący górnego paleolitu.