Ermita de Sant Ermengol

Ermita de Sant Ermengol to romańska kaplica, dziś w stanie ruiny, położona na terenie gminy els Prats de Rei w powiecie Anoia (Katalonia). Obiekt figuruje w katalońskim spisie zabytków architektonicznych i choć nie ma dachu, wciąż pozwala odczytać pierwotny plan budowli sprzed niemal tysiąca lat.

Jak wygląda kaplica dzisiaj?

Budowla ma jedną nawę zamkniętą półkolistą absydą. Sklepienie kolebkowe, które niegdyś przykrywało wnętrze, zawaliło się całkowicie, ale zachowały się łuki, na których się opierało — to one najlepiej pokazują, jak wysoko sięgało pierwotne wnętrze. Boczne ściany wzmocnione są przyporami w formie skarpy, a nad fasadą wznosi się niewielka wieżyczka na sygnaturkę (espadanya). Portal wejściowy z prostym, poziomym nadprożem oraz sama fasada pochodzą z przebudowy z 1704 roku — to wyraźnie widoczna warstwa późniejsza na tle wcześniejszej, romańskiej bryły.

Skąd wzięła się ta kaplica?

Miejsce kultu pod wezwaniem świętego Ermengola istniało już w 1076 roku. Z tego roku pochodzi dokument, w którym małżeństwo miejscowych ziemian, Oleguer i Guisla, przekazało katedrze w Barcelonie działkę położoną w pobliżu kaplicy, rozciągającą się między terenami La Manresana i Vilallonga. Darowizna miała stanowić uposażenie dla ich syna, również noszącego imię Oleguer — przyszłego biskupa Barcelony i arcybiskupa Tarragony, znanego później jako święty Oleguer. Sama budowla, jaką można oglądać dziś, jest już późnoromańska, wzniesiona na nowo pod koniec XII wieku, a więc ponad sto lat po pierwszej wzmiance o miejscu.

Jaką rolę odegrała podczas bitwy o Prats de Rei?

W 1711 roku, w trakcie wojny o sukcesję hiszpańską, okolice els Prats de Rei stały się terenem starcia znanego jako bitwa o Prats de Rei. Kaplica Sant Ermengol wraz z najbliższym otoczeniem znalazła się wtedy pod kontrolą tylnej straży wojsk burbońskich. Jej położenie miało znaczenie strategiczne — teren znajdował się poza zasięgiem ognia artylerii sprzymierzonych, co czyniło go bezpiecznym punktem oparcia dla wojsk broniących tej linii.

Dlaczego warto tam zajrzeć?

Sant Ermengol to miejsce dla osób, które szukają w Katalonii czegoś więcej niż wyremontowanych, "pocztówkowych" zabytków. Ruina pozwala zobaczyć strukturę romańskiej architektury sakralnej niemal w przekroju — nawę, absydę, przypory, ślady sklepienia — bez późniejszych nawarstwień, poza XVIII-wieczną fasadą. To także punkt, przez który prowadzą lokalne szlaki piesze łączące els Prats de Rei z okolicznymi wzniesieniami, co czyni wizytę łatwą do połączenia ze spacerem po Anoi.

Najczęstsze pytania

Czy do ermitażu można wejść? Budowla jest ruiną bez dachu i sklepienia, więc zwiedzanie ma charakter oglądania z zewnątrz i wewnątrz odsłoniętych murów, a nie wejścia do zadaszonego wnętrza.

Jak stara jest kaplica? Miejsce kultu istniało już w 1076 roku, natomiast obecna, późnoromańska bryła pochodzi z przebudowy pod koniec XII wieku. Fasada i portal to efekt kolejnej przebudowy z 1704 roku.

Czy kaplica ma związek z jakąś ważną postacią historyczną? Tak — dokument z 1076 roku wiąże okoliczne ziemie z przyszłym świętym Oleguerem, biskupem Barcelony i arcybiskupem Tarragony.

Co wydarzyło się tu podczas wojny o sukcesję hiszpańską? W 1711 roku, podczas bitwy o Prats de Rei, teren wokół kaplicy kontrolowały wojska burbońskie, wykorzystując jego strategiczne położenie poza zasięgiem artylerii przeciwnika.