El Castellar

El Castellar to ruiny średniowiecznego zamku i pustelnia nad Ebro w prowincji Saragossa, około 2 km od miejscowości Torres de Berrellén, w regionie Ribera Alta del Ebro. To jedno z najbardziej niezwykłych miejsc w okolicy — nie dlatego, że łatwo je zwiedzić, ale właśnie dlatego, że dostęp do niego jest ograniczony i podporządkowany starej tradycji.

Co zobaczysz?

Na wzniesieniu po drugiej stronie rzeki zachowały się fragmenty murów dawnego zamku i osady — mury z tapialu (ubijanej ziemi) i kamienia oraz łuk bramny prowadzący na teren dawnej warowni. Zamek wzniósł w 1091 roku król Sancho Ramírez jako wysunięty punkt Królestwa Aragonii, skierowany przeciwko muzułmańskiej Saragossie — miał utrudniać życie garnizonowi miasta i przygotowywać grunt pod jego przyszłe zdobycie.

Miejsce ma też mroczniejszy rozdział historii. W 1111 roku król Alfons I Walczący uwięził tu swoją żonę, królową Urrakę Kastylijską, w wyniku małżeńskiego konfliktu. Do dziś zachowała się tzw. Cueva de doña Urraca (Jaskinia Doñi Urraki) — miejsce, w którym miała spędzić czas niewoli.

Po przeciwnej stronie wzgórza stoi Ermita del Castellar, pustelnia z obrazem Matki Boskiej del Castellar. Obecny budynek jest stosunkowo nowy — zastąpił dawny kościół osady, który runął około 1840 roku, gdy nurt Ebro podmył jego fundamenty. Wizerunek Maryi, który zniknął wraz z zawaleniem świątyni, odnaleziono po latach w wodach rzeki.

Jak dotrzeć?

Z Torres de Berrellén prowadzi droga gruntowa do przystani na Ebro, oddalonej o około 2 km. Tam trzeba przeprawić się promem należącym do gminy — a to kluczowe ograniczenie: prom kursuje wyłącznie 8 maja oraz w ostatnią niedzielę września, w dni odpustowe związane z kultem Matki Boskiej del Castellar. Po drugiej stronie rzeki wznosząca się ścieżka prowadzi do ruin zamku w około 15–20 minut marszu.

Warto pamiętać, że teren znajduje się na obszarze poligonu wojskowego "San Gregorio" należącego do hiszpańskiej armii, dlatego swobodny dostęp poza wspomnianymi dniami jest niemożliwy.

Kiedy przyjechać?

Najlepszym momentem na odwiedziny jest 8 maja, dzień święta Matki Boskiej del Castellar, lub ostatnia niedziela września — to jedyne okazje, by przekroczyć rzekę promem i wejść na teren pustelni oraz zamku. Poza tymi datami miejsce pozostaje niedostępne dla zwiedzających, choć widoki na wzgórza Montes del Castellar można podziwiać z okolicznych szlaków wzdłuż Ebro.

Najczęstsze pytania

Czy można zwiedzać El Castellar w dowolny dzień? Nie. Teren leży na obszarze wojskowym, a jedyny sposób dotarcia na drugi brzeg — prom gminny — kursuje tylko 8 maja i w ostatnią niedzielę września.

Kto zbudował zamek w El Castellar? Zamek wzniósł w 1091 roku król Sancho Ramírez jako placówkę wojskową Królestwa Aragonii wymierzoną w muzułmańską Saragossę.

Jaka historia wiąże się z królową Urraką? W 1111 roku Alfons I Walczący uwięził tu swoją żonę, królową Urrakę Kastylijską; do dziś zachowała się jaskinia znana jako Cueva de doña Urraca.

Co znajduje się w pustelni? Ermita del Castellar przechowuje obraz Matki Boskiej del Castellar, czczony podczas dorocznych pielgrzymek 8 maja i w ostatnią niedzielę września.