Église Saint-Martin de Plaimpied

Église Saint-Martin de Plaimpied (kościół Saint-Martin w Plaimpied-Givaudins) to dawny kościół opacki w departamencie Cher, jeden z najważniejszych zabytków sztuki romańskiej w regionie Berry. Świątynia stoi w centrum miejscowości Plaimpied-Givaudins, kilkanaście kilometrów na południe od Bourges, i od 1840 roku figuruje na liście zabytków historycznych Francji.

Skąd wzięło się to opactwo?

Historia miejsca sięga końca XI wieku. Fundatorem wspólnoty kanoników miał być Richard II, arcybiskup Bourges i jeden z głównych krzewicieli reformy gregoriańskiej w Berry. To dzięki jego hojności zakonnicy z Plaimpied dysponowali od 1077 roku wystarczającymi środkami, by rozpocząć budowę kościoła oraz pierwszych zabudowań klasztornych według ambitnego planu. Kilkadziesiąt lat później, w latach 1100-1101, król Filip I nadał kanonikom z Plaimpied pełnię praw senioralnych, po czym kapituła przyjęła tytuł opactwa - to wydarzenie nadało wspólnocie formalny, wyższy status kościelny.

Jak zbudowany jest kościół?

Budowla wzniesiona została na planie krzyża łacińskiego, z pseudobazylikową nawą wspartą na filarach oraz dobrze zachowaną kryptą z końca XI wieku, rozciągającą się pod całym chórem. Skrzyżowanie transeptu przykrywa kopuła oparta na trąbkach, a sklepienie chóru i łuki skrzyżowania mają lekko łamany, ostrołukowy profil, co świadczy o wyraźnych wpływach burgundzkich w architekturze świątyni.

Szczególną uwagę zwraca doświetlenie prezbiterium. Absyda i chór otrzymują światło z trzech dużych, okrągłołukowych okien o niezwykłej jak na epokę szerokości oraz z czterech dodatkowych otworów rozglifionych od wewnątrz, umieszczonych pod sklepieniem chóru. W słoneczne poranki efekt bywa opisywany jako prawdziwa "studnia światła" - rzadko spotykane rozwiązanie w kościołach romańskich tej wielkości.

Co sprawia, że kapitele są tak cenione?

Chór i transept zdobi zespół około trzydziestu kapiteli o wysokiej wartości artystycznej i bogatej symbolice. To one czynią z opactwa w Plaimpied obowiązkowy punkt odniesienia dla każdego, kto chce zrozumieć rzeźbę romańską Berry oraz duchowość kanoników regularnych, dla których świątynia była budowana.

Cztery kapitele po wschodniej stronie transeptu przypisuje się warsztatowi rzeźbiarzy, który wcześniej pracował przy dwóch prestiżowych burgundzkich budowlach - opactwie w Cluny oraz kościele w La Charité-sur-Loire. Ich obecność w Plaimpied datuje się na drugą ćwierć XII wieku i świadczy o tym, jak daleko sięgały wówczas wpływy artystyczne z Burgundii.

Najbardziej znanym kapitelem pozostaje scena Kuszenia Chrystusa, umieszczona na południowo-zachodnim filarze skrzyżowania. Powstała około 1140 roku i jest dziełem rzeźbiarza o niezwykłym warsztacie, również wywodzącego się z kręgu burgundzkiego - historycy sztuki nadali mu umowne imię Mistrza z Plaimpied.

Najczęstsze pytania

Gdzie znajduje się Église Saint-Martin de Plaimpied? Kościół stoi w miejscowości Plaimpied-Givaudins w departamencie Cher, w regionie Centre-Val de Loire, niedaleko Bourges.

Z jakiego okresu pochodzi budowla? Kościół jest dziełem sztuki romańskiej wzniesionym w XI i XII wieku, a jego budowę rozpoczęto w 1077 roku.

Dlaczego warto zobaczyć kapitele w Plaimpied? Ze względu na wyjątkową jakość rzeźby i bogatą symbolikę - w tym słynną scenę Kuszenia Chrystusa przypisywaną Mistrzowi z Plaimpied, tworzącemu pod wpływem warsztatów z Cluny i La Charité-sur-Loire.

Czy kościół jest zabytkiem chronionym? Tak, figuruje na liście zabytków historycznych Francji od 1840 roku.

Co jeszcze można zobaczyć poza kapitelami? Krypta z końca XI wieku pod całym chórem oraz oświetlenie prezbiterium przez charakterystyczny układ okien, tworzące efekt "studni światła".