Dvorec

Dvorec (nazywany też Tvrziště Dvorec albo miejscowo „Purk"/„Hrádek") to pozostałości średniowiecznej drewnianej strażnicy na północnym skraju Mirošova, miasteczka w powiecie Rokycany, w kraju plzeńskim w zachodnich Czechach. Choć po samej budowli nie zostało nic ponad ukształtowanie terenu, miejsce od stuleci przyciąga mieszkańców i turystów jako punkt widokowy i miejsce pamięci o początkach osady.

Gdzie leży i jak wygląda dzisiaj?

Grodzisko znajduje się na prawym brzegu potoku Skořický, tuż przy jego ujściu do potoku Příkosický, około 150 metrów na zachód od stawu Dvorský. Rdzeń dawnej warowni chroniony był wałem i fosą o szerokości dochodzącej do dziewiętnastu metrów — te ziemne umocnienia są czytelne w terenie do dziś, mimo że drewniana zabudowa dawno zniknęła. Na szczycie wzniesienia stoi obecnie niewielka neogotycka kapliczka Matki Boskiej Lurdzkiej, wzniesiona pod koniec XIX wieku, a nad nią rośnie pamiątkowa lipa znana miejscowym jako „Lipa na Purku". Kapliczka była niedawno gruntownie odnawiana, co potwierdza, że miejsce wciąż odgrywa rolę w lokalnej tożsamości. Grodzisko jest chronione jako zabytek kultury od 1964 roku.

Skąd wzięła się warownia?

Twierdzę założył w XIV wieku Dobrohost z Ronšperka, wzmiankowany w źródłach w 1353 roku. Po nim majątek przejął jego syn Zbyněk, żonaty z Kateřiną ze Sedlic, który zmarł przed 1407 rokiem. Ostatnim znanym właścicielem Dvorca był syn Zbyňka, Zdeněk, wymieniany w dokumentach jeszcze w 1421 roku. Ród Ronšperków należał do lokalnej szlachty kontrolującej ten fragment krainy nad Skořickim potokiem, a strażnica pełniła funkcję siedziby rodowej i punktu obronnego chroniącego okoliczne włości.

Dlaczego twierdza zniknęła?

Losy Dvorca urwały się gwałtownie w pierwszej połowie XV wieku — warownię zdobyto i spalono, najprawdopodobniej w burzliwym okresie wojen husyckich, które w tym czasie pustoszyły wiele podobnych siedzib drobnej szlachty w Czechach. Archeolodzy potwierdzili gwałtowny koniec obiektu, odnajdując na terenie grodziska groty strzał oraz przepaloną polepę — pozostałości spalonych ścian z gliny i chrustu, typowych dla drewnianej zabudowy tamtej epoki. Po pożarze osady już nie odbudowano, a miejsce z czasem porosło zielenią, zachowując jedynie zarys dawnych fortyfikacji.

Związek z Mirošovem

Warto wiedzieć, że według lokalnej tradycji historycznej to właśnie w okolicach dzisiejszego grodziska Dvorec leżała pierwotna osada, z której później wykształcił się dzisiejszy Mirošov — miasteczko przesunęło się z czasem w inne miejsce, a stare grodzisko pozostało świadkiem najstarszej historii regionu. To czyni Dvorec nie tylko ciekawostką archeologiczną, ale też swoistym punktem zero w opowieści o powstaniu miasta.

Co warto wiedzieć planując wizytę?

Dvorec to miejsce kameralne — nie ma tu rekonstrukcji murów ani ekspozycji muzealnej, a atrakcją jest przede wszystkim spokojna atmosfera, ukształtowanie terenu dawnego grodziska, kapliczka i widok na dolinę potoku. To dobry przystanek dla osób zwiedzających Mirošov i okolice Brd, łączący krótki spacer z odrobiną lokalnej historii sprzed sześciuset lat.

Najczęstsze pytania

Czym był Dvorec? Drewnianą strażnicą (tvrzą) z XIV wieku, siedzibą rodu Ronšperków, zniszczoną w pierwszej połowie XV wieku, prawdopodobnie w czasie wojen husyckich.

Gdzie dokładnie znajduje się grodzisko? Na północnym skraju Mirošova, na prawym brzegu potoku Skořický przy jego ujściu do potoku Příkosický, około 150 metrów od stawu Dvorský.

Co można dziś zobaczyć na miejscu? Zarys wału i fosy dawnej warowni, neogotycką kapliczkę Matki Boskiej Lurdzkiej z końca XIX wieku oraz pamiątkową lipę na szczycie wzniesienia.

Od kiedy miejsce jest chronione? Grodzisko figuruje jako zabytek kultury od 1964 roku.