Dominican (formerly Franciscan) monastery in Olomouc

Klasztor dominikanów (dawniej franciszkanów) w Ołomuńcu to jeden z najstarszych zespołów klasztornych na Morawach, którego historia sięga XIII wieku, choć budynek, który dziś oglądają turyści, powstał niemal dwieście lat później.

Jaka jest historia tego miejsca?

Obecność dominikanów w Ołomuńcu potwierdzają źródła już z początku lat 40. XIII wieku – to jedna z najstarszych wzmianek o tym zakonie na terenie dzisiejszych Czech. Pierwszy klasztor dominikański powstawał stopniowo przez kolejne stulecia, był rozbudowywany i wielokrotnie odbudowywany po pożarach, które niszczyły miasto.

Historia budynku, który stoi w tym miejscu obecnie, zaczyna się jednak w połowie XV wieku i wiąże się z innym zakonem. Kamień węgielny pod klasztor franciszkanów położono 13 maja 1453 roku, a już dwa lata później bracia franciszkańscy zamieszkali w nowo powstających murach. Kościół klasztorny, poświęcony Niepokalanemu Poczęciu Najświętszej Maryi Panny, konsekrowano w 1468 roku.

Losy obu zakonów splotły się w drugiej połowie XVIII wieku. Dekret cesarza Józefa II z 1784 roku, w ramach reform kasujących liczne klasztory w monarchii habsburskiej, doprowadził do zamknięcia zarówno starego klasztoru dominikańskiego, jak i zmusił franciszkanów do opuszczenia swojej siedziby. Dominikanie, którzy stracili wówczas własny konwent, przenieśli się do opuszczonych przez franciszkanów budynków – i to właśnie tam rezydują do dziś.

W latach 1840–1845 dominikanie znacząco przebudowali kompleks: rozszerzyli wirydarz (klasztorny dziedziniec), burząc poprzeczne skrzydło wraz z łączącym je korytarzem. Pod koniec XIX wieku, po wznowieniu nowicjatu, klasztor stał się głównym ośrodkiem dominikanów w krajach czeskich, a w 1905 roku przywrócono status samodzielnej czeskiej prowincji zakonnej.

Co warto zobaczyć na miejscu?

Zwiedzając kompleks, warto zwrócić uwagę na architekturę gotycko-barokową, która łączy elementy z różnych etapów przebudowy – od średniowiecznego jądra kościoła po klasycystyczne i barokowe naleciałości z późniejszych stuleci. Kościół Niepokalanego Poczęcia NMP, będący sercem założenia, zachował swój sakralny charakter mimo burzliwej historii budynku. Sam wirydarz, mimo przebudowy w XIX wieku, wciąż daje wyobrażenie o rytmie życia klasztornego, jakie toczyło się tu przez wieki.

Jak dotrzeć na miejsce?

Klasztor znajduje się w historycznym centrum Ołomuńca, w łatwym zasięgu pieszym od głównego rynku miasta. Ołomuniec jest dobrze skomunikowany koleją i autobusami z Pragi, Brna oraz Ostrawy, a samo miasto ma zwarte, kompaktowe centrum, po którym najwygodniej poruszać się pieszo. W okolicy nie brakuje też przystanków lokalnej komunikacji miejskiej, jeśli podróżuje się z dalszych dzielnic.

Kiedy najlepiej przyjechać?

Najkorzystniejsze warunki do zwiedzania panują wiosną i wczesną jesienią, gdy pogoda sprzyja spacerom po historycznym centrum, a w mieście jest mniej turystów niż w szczycie lata. Warto sprawdzić aktualne godziny otwarcia i ewentualne wydarzenia religijne, ponieważ obiekt pełni nadal funkcję czynnego domu zakonnego, a nie wyłącznie atrakcji turystycznej.

Najczęstsze pytania

Czy to naprawdę dwa różne klasztory? Tak – historyczny klasztor dominikański i klasztor franciszkański to pierwotnie odrębne założenia. Po kasacie józefińskiej w 1784 roku dominikanie przejęli opuszczone budynki franciszkanów i tam pozostają do dziś.

Jak stary jest obecny budynek? Fundamenty obecnego kompleksu pochodzą z połowy XV wieku – kamień węgielny położono w 1453 roku, a kościół konsekrowano w 1468.

Czy klasztor wciąż pełni funkcję religijną? Tak, od końca XIX wieku jest głównym ośrodkiem dominikanów w krajach czeskich, a od 1905 roku siedzibą odrębnej czeskiej prowincji zakonnej.

Czy można zwiedzać wnętrza? Kościół Niepokalanego Poczęcia NMP jest zazwyczaj dostępny dla zwiedzających w ramach godzin otwarcia, warto jednak sprawdzić aktualny harmonogram przed wizytą, ponieważ jest to czynny obiekt sakralny.