Conjunto hidráulico Las Calabazas

Conjunto hidráulico Las Calabazas to zabytkowy zespół urządzeń wodnych na prawym brzegu rambli Las Calabazas (znanej też jako rambla del Pollo) w Huércal de Almería, w prowincji Almería. To w istocie niewielkie muzeum pod gołym niebem, które pokazuje, jak na przestrzeni stu kilkudziesięciu lat zmieniały się metody czerpania wody do nawadniania okolicznych upraw winogron stołowych — od koła napędzanego siłą zwierząt, przez kanał doprowadzający wodę z gór, aż po pierwsze elektryczne pompy.

Co dokładnie znajduje się na miejscu?

Zespół składa się z dwóch odrębnych instalacji, oddalonych od siebie o około 170 metrów i połączonych podziemną, sklepioną galerią odwadniającą o długości blisko 100 metrów.

Część wschodnia to starsza z konstrukcji — noria poruszana siłą pociągową zwierząt, osadzona na masywnym murowanym bębnie o średnicy około 10 metrów, z otworami okiennymi i wejściem od strony wschodniej. Obok niej stoi zbiornik (balsa) o średnicy około 18 metrów, wzmocniony betonem, a także platforma na betonowych filarach oraz późniejsza komora, w której zainstalowano silnik elektryczny zastępujący napęd zwierzęcy.

Część północna kryje dawny plac noria, dziś zamurowany, studnię z kamiennym, stożkowatym obrzeżem i ceglanymi otworami arkadowymi oraz drugi zbiornik o średnicy około 19 metrów. Tu również wodę pompowano później za pomocą silnika elektrycznego. Całość uzupełnia sieć kanałów rozprowadzających wodę po polach oraz prostokątna skrzynia zbiorcza.

Jak zmieniała się technologia czerpania wody?

Pierwsze norie napędzane zwierzętami powstały tu w połowie XIX wieku, gdy rosnący eksport winogron stołowych wymagał coraz większych ilości wody do nawadniania. W latach osiemdziesiątych XIX wieku do Huércal de Almería dotarł Canal de San Indalecio, kanał doprowadzający wodę z gór, co znacząco zwiększyło możliwości nawadniania. Na początku XX wieku napęd zwierzęcy zastąpiono silnikami elektrycznymi, a w połowie stulecia infrastrukturę wodną ponownie zmodernizowano, dostosowując ją do bieżących potrzeb rolniczych.

Jak dotrzeć do zespołu?

Instalacje leżą około 500 metrów w górę koryta rambli od drogi krajowej, a dojście prowadzi ścieżką pnącą się wzdłuż prawego brzegu wąwozu. Miejsce znajduje się na terenie prywatnym, dlatego zwiedzanie wymaga poszanowania własności i ostrożności — mimo to jest ono dostępne dla odwiedzających.

Dlaczego warto tu zajrzeć?

Conjunto hidráulico Las Calabazas to rzadki przykład dobrze zachowanego, kompletnego układu hydraulicznego, w którym widać kolejne etapy technologicznej ewolucji — od koła poruszanego przez zwierzęta, przez kanał grawitacyjny, po elektryczną pompę. Mimo licznych przekształceń całość zachowała się w dobrym stanie i pozwala prześledzić historię gospodarki wodnej regionu Almería związaną z uprawą winogron na eksport.

Najczęstsze pytania

Czym jest Conjunto hidráulico Las Calabazas? To zespół dwóch historycznych instalacji do czerpania wody — norii, zbiorników i kanałów — wybudowanych z myślą o nawadnianiu winnic w Huércal de Almería.

Z jakiego okresu pochodzi zespół? Najstarsze elementy, czyli norie napędzane zwierzętami, powstały w połowie XIX wieku, a kolejne modernizacje (kanał, elektryfikacja) sięgają końca XIX i pierwszej połowy XX wieku.

Czy zespół można zwiedzać? Tak, teren jest dostępny dla odwiedzających, choć znajduje się na własności prywatnej, więc warto zachować rozwagę i szacunek dla miejsca.

Co warto obejrzeć w pierwszej kolejności? Największe wrażenie robią murowany bęben wschodniej norii o średnicy około 10 metrów oraz oba okrągłe zbiorniki na wodę, a także łącząca obie części podziemna galeria.