Castle of Diezmo

Castillo del Diezmo to XVII-wieczna warownia stojąca na obrzeżach Almerii, w południowo-wschodniej Hiszpanii. Budowla, wzniesiona z rozkazu króla Filipa III, przez wieki pełniła funkcję magazynu dziesięciny i punktu kontrolnego na trakcie łączącym miasto z Níjar. Dziś, mimo statusu zabytku o znaczeniu kulturowym, zamek przechodzi trudny okres — jego mury zajęli nielegalni lokatorzy, a stan obiektu budzi niepokój lokalnych mieszkańców i historyków.

Kiedy i po co zbudowano zamek?

Fortyfikację wzniesiono na początku XVII wieku z inicjatywy króla Filipa III. Jej głównym zadaniem było gromadzenie dziesięciny — części plonów rolnych i hodowlanych, którą mieszkańcy dawnego Królestwa Granady byli zobowiązani oddawać na rzecz Korony. W ówczesnym systemie dwie trzecie kościelnej dziesięciny trafiało do skarbca królewskiego, a Castillo del Diezmo służyło jako punkt jej składowania i rozliczania. Budowla pełniła też funkcję poboru czynszów od Morysków zamieszkujących okolicę oraz strzegła traktu prowadzącego z Almerii do Níjar.

Jak wygląda architektura obiektu?

Zamek zaprojektowano na planie kwadratu — otacza go mur z narożnymi wieżyczkami wartowniczymi (garitas) i otworami strzelniczymi (troneras), typowymi dla hiszpańskich budowli obronnych tamtej epoki. Wewnątrz murów mieścił się obszerny magazyn, w którym składowano zboże i inne produkty stanowiące należność dziesięciny. Teren, na którym stoi warownia, w późniejszych czasach wykorzystywano również jako szkołę rolniczą (granja-escuela).

Skąd wzięła się nazwa dzielnicy Diezmo?

Obecność zamku i jego funkcja poborowa sprawiły, że okoliczny teren zaczęto nazywać „El Diezmo", a z czasem nazwa ta przeszła na wyrosłą tu dzielnicę Almerii. W XIX wieku miejscowi mieszkańcy trudnili się głównie hodowlą trzody chlewnej, a w 1895 roku dzielnica przeszła znaczącą rozbudowę — powstało wówczas około sześćdziesięciu domów.

Gdzie dokładnie znajduje się Castillo del Diezmo?

Zamek stoi w granicach miasta Almeria, na skrzyżowaniu Avenida del Mediterráneo z drogą prowadzącą do Los Molinos. To wciąż obszar zamieszkany, choć dziś silnie zurbanizowany i odległy od dawnego, wiejskiego charakteru okolicy.

W jakim stanie zachował się zamek dzisiaj?

Od 1949 roku Castillo del Diezmo figuruje jako Bien de Interés Cultural (dobro o znaczeniu kulturowym) i pomnik narodowy, co teoretycznie gwarantuje mu ochronę prawną. W praktyce jednak mury obiektu opisywane są jako będące w opłakanym stanie, a dawne wieżyczki wartownicze zostały przerobione — znajdują się na nich anteny i kominy współczesnych instalacji. Od lat teren zamku zajmują osoby bez tytułu prawnego, które urządziły tu nieformalne mieszkania, momentami odsprzedawane dalej bez żadnej dokumentacji własnościowej. Sytuacja ta czyni z Castillo del Diezmo jeden z bardziej kontrowersyjnych zabytków regionu — cenny historycznie, lecz trudno dostępny i narażony na dalszą degradację.

Najczęstsze pytania

Kto zbudował Castillo del Diezmo? Budowę zainicjował król Filip III na początku XVII wieku.

Do czego służył zamek? Był magazynem dziesięciny należnej Koronie oraz punktem poboru czynszów, a dodatkowo chronił trakt z Almerii do Níjar.

Czy zamek można dziś zwiedzać? Obiekt jest częściowo zajęty przez nielegalnych lokatorów, a jego stan techniczny jest zły, co w praktyce ogranicza swobodne zwiedzanie.

Od kiedy zamek ma status zabytku? Od 1949 roku figuruje jako Bien de Interés Cultural i pomnik narodowy.

Skąd nazwa dzielnicy El Diezmo? Nazwa pochodzi od funkcji zamku jako magazynu dziesięciny — z czasem przeniosła się na otaczającą go dzielnicę Almerii.