commemorative plaque to Ángel Sanz-Briz

Tablica pamiątkowa Ángela Sanz-Briza znajduje się w Madrycie, na fasadzie budynku przy ulicy Velázquez 93, w dystrykcie Salamanca — dawnej rezydencji dyplomaty. To niewielki, ale symbolicznie ważny punkt na mapie miasta, przypominający o jednym z najbardziej znanych Hiszpanów zaangażowanych w ratowanie ludzi podczas II wojny światowej.

Kim był Ángel Sanz-Briz?

Ángel Sanz-Briz urodził się w Saragossie i przez większą część życia związany był z Madrytem, gdzie mieszkał w budynku przy Velázquez 93. W latach 1943–1944 objął funkcję chargé d'affaires hiszpańskiego przedstawicielstwa dyplomatycznego w Budapeszcie. To właśnie tam, w okresie niemieckiej okupacji Węgier, podjął działania, które zapewniły mu trwałe miejsce w historii dyplomacji humanitarnej.

Za co dyplomata jest wspominany na tablicy?

Sanz-Briz wykorzystał hiszpańskie prawo umożliwiające uzyskanie obywatelstwa przez potomków Żydów sefardyjskich wygnanych z Hiszpanii wieki wcześniej. Choć osób o faktycznie sefardyjskich korzeniach było w Budapeszcie niewiele — szacuje się, że około 200 — dyplomata rozszerzył wydawanie dokumentów ochronnych na znacznie szerszą grupę Żydów węgierskich, powołując się na tę samą podstawę prawną. W efekcie uratował życie szacunkowo około 5200 osób, choć niektóre źródła podają liczby w przedziale 5000–6000. Działał równolegle z siecią ratunkową szwedzkiego dyplomaty Raoula Wallenberga, z którym współpracował w Budapeszcie.

Za tę działalność Sanz-Briz zyskał później przydomek „Anioł Budapesztu" — pod tym samym tytułem powstał hiszpański miniserial telewizyjny poświęcony jego historii. Postać dyplomaty pojawiła się także w filmie o Giorgio Perlasce, włoskim biznesmenie, który przejął jego obowiązki w Budapeszcie, gdy Sanz-Briz musiał opuścić miasto.

Gdzie dokładnie znajduje się tablica?

Tablicę umieszczono na budynku przy Velázquez 93, w spokojnej, eleganckiej części dystryktu Salamanca — jednej z najbardziej reprezentacyjnych okolic Madrytu, znanej z kamienic z końca XIX i początku XX wieku oraz bliskości Paseo de la Castellana. Miejsce to nie jest głównym punktem turystycznym, lecz stanowi cenny przystanek dla osób zainteresowanych historią dyplomacji i ratowania ludności cywilnej podczas Holokaustu. Tablicę odsłonięto z inicjatywy władz Madrytu jako formę uznania dla mieszkańca miasta, który działał daleko od stolicy Hiszpanii, ale w jej imieniu.

Czy w Madrycie są inne miejsca związane z Sanz-Brizem?

Tak. W dystrykcie Latina władze miasta nazwały jego imieniem aleję — Avenida de Sanz-Briz — inaugurowaną w 2014 roku. To kolejny element madryckiego krajobrazu pamięci, obok tablicy przy Velázquez, przypominający mieszkańcom i turystom o postawie dyplomaty w czasie wojny.

Jak dotrzeć do tablicy?

Ulica Velázquez znajduje się w centralnej części dystryktu Salamanca, w dogodnej odległości od stacji metra linii 4 i 9 oraz w zasięgu pieszym od Paseo de la Castellana i Retiro. Okolica sprzyja spokojnemu zwiedzaniu — warto połączyć wizytę z przechadzką po pobliskich ulicach z eleganckimi kamienicami i butikami.

Najczęstsze pytania

Gdzie znajduje się tablica poświęcona Ángelowi Sanz-Brizowi? Na budynku przy ulicy Velázquez 93 w dystrykcie Salamanca w Madrycie — w miejscu, gdzie mieszkał dyplomata.

Dlaczego Ángel Sanz-Briz jest uhonorowany tablicą? Jako chargé d'affaires hiszpańskiego przedstawicielstwa w Budapeszcie w latach 1943–1944 wydawał dokumenty ochronne, które pozwoliły uratować życie tysiącom węgierskich Żydów, powołując się na hiszpańskie prawo dotyczące potomków Żydów sefardyjskich.

Ile osób uratował Sanz-Briz? Szacunki mówią o około 5200 osobach, choć w różnych źródłach pojawiają się liczby od 5000 do 6000.

Czy w Madrycie są inne pamiątki związane z Sanz-Brizem? Tak — w dystrykcie Latina znajduje się aleja Avenida de Sanz-Briz, nazwana jego imieniem i inaugurowana w 2014 roku.