Ciudad de La Mota

Fortaleza de La Mota to średniowieczna twierdza górująca nad miastem Alcalá la Real, w prowincji Jaén, w Andaluzji. Stoi na wzgórzu o wysokości ok. 1029 m n.p.m. i przez wieki stanowiła jeden z najważniejszych punktów granicznych między chrześcijańską Kastylią a muzułmańskim emiratem Grenady.

Skąd wzięła się twierdza na wzgórzu La Mota?

Pierwsze umocnienia w tym miejscu powstały jeszcze w okresie panowania arabskiego, gdy osadę zamieszkiwały klany Banu Yahsub, a później Banu Sa'id. Z nazwy tego drugiego rodu — Qal'at Banī Sa'īd — wywodzi się skrócona forma Al-Qal'a, czyli „twierdza", od której pochodzi dzisiejsza nazwa Alcalá. W XII wieku osada uzyskała pewną niezależność od władz w Afryce Północnej, a wzgórze rozwinęło się w prawdziwe miasto z meczetem, cytadelą, dzielnicą mieszkalną i targiem.

Dlaczego to miejsce nazywano granicą frontiery?

Po klęsce muzułmanów pod Las Navas de Tolosa w 1212 roku twierdza wielokrotnie zmieniała właścicieli, przechodząc z rąk chrześcijańskich do muzułmańskich i odwrotnie. To właśnie tutaj, w 1265 roku, król Kastylii Alfons X Mądry i emir Grenady Muhammad I (Alhamar) zawarli tzw. Pakt z Alcalá. Ostateczny zwrot nastąpił w 1340 roku, gdy Alfons XI oblegał miasto — załoga poddała się rok później, w 1341 roku, wygłodzona podczas oblężenia. Od tego momentu twierdza La Mota przez ponad 150 lat pełniła funkcję głównego posterunku granicznego Królestwa Kastylii wobec Nasrydzkiego Emiratu Grenady.

Co dziś można zobaczyć w obrębie murów?

Współczesny układ warowni to efekt przebudowy z XVI wieku. Cytadela ma trójkątny plan, z basztami w narożnikach, a nad całością dominuje liczący ok. 20 metrów wysokości Donżon (Torre del Homenaje). Twierdzę otacza kilka pierścieni murów obronnych — jej obwód należy do największych w całej Andaluzji. Wewnątrz zachował się kościół opacki Santa María la Mayor, budowla w stylu gotycko-renesansowym wzniesiona w XVI–XVII wieku na miejscu dawnego meczetu głównego.

Dlaczego miasto na wzgórzu zostało opuszczone?

W XVIII wieku mieszkańcy stopniowo przenieśli się z górnego miasta na wzgórzu do dzisiejszej, niżej położonej części Alcalá la Real. Opuszczona twierdza i przylegająca do niej osada ucierpiały dodatkowo w XIX wieku, podczas walk toczonych w czasie wojny na Półwyspie Iberyjskim z wojskami napoleońskimi, co przyspieszyło degradację zabudowy. Dopiero w 1931 roku kompleks La Mota uzyskał status Zabytku Narodowego, a w 1967 roku całe dawne miasto zostało uznane za Zespół Historyczno-Artystyczny.

Co warto zobaczyć podczas zwiedzania?

Obecnie na terenie twierdzy działa Centro de Interpretación de la Vida en la Frontera — centrum interpretacji poświęcone życiu na dawnej granicy chrześcijańsko-muzułmańskiej. Odwiedzający mogą wejść na wieżę Donżonu, skąd rozciąga się rozległy widok na okoliczne wzgórza oliwne, a także zwiedzić pozostałości meczetu, kościoła i dawnej zabudowy mieszkalnej wewnątrz murów.

Najczęstsze pytania

Gdzie dokładnie znajduje się Fortaleza de La Mota? Twierdza wznosi się na wzgórzu nad miastem Alcalá la Real, w prowincji Jaén, w Andaluzji, na wysokości około 1029 m n.p.m.

Jakie wydarzenie historyczne jest najbardziej związane z tym miejscem? W 1265 roku w twierdzy zawarto Pakt z Alcalá między Alfonsem X Kastylijskim a emirem Grenady Alhamarem, a w latach 1340–1341 miasto skapitulowało po oblężeniu Alfonsa XI, stając się granicznym bastionem Kastylii.

Czy można dziś zwiedzać wnętrze twierdzy? Tak, teren jest udostępniony turystom — działa tam centrum interpretacji historii pogranicza, można wejść na donżon i zwiedzić ruiny dawnego miasta wewnątrz murów.

Kiedy twierdza uzyskała ochronę jako zabytek? La Mota otrzymała status Zabytku Narodowego w 1931 roku, a w 1967 roku całą dawną osadę uznano za Zespół Historyczno-Artystyczny.