Chvalský lom

Chvalský lom to dawny kamieniołom piaskowca i przyrodniczy rezerwat na wschodnich krańcach Pragi, w dzielnicy Horní Počernice. Niewielki, bo liczący zaledwie około dwóch hektarów obszar, kryje w sobie zarówno ślady dawnej działalności górniczej, jak i cenne siedliska przyrodnicze, dzięki czemu od kilku dekad podlega formalnej ochronie.

Skąd wzięła się nazwa i czym był ten teren?

Nazwa nawiązuje do pobliskiej wsi Chvaly, dziś części Horních Počernic, w której sąsiedztwie znajdował się kamieniołom. Wydobywano tu piaskowiec, materiał budowlany wykorzystywany od dawna przy budowie dróg i lokalnych obiektów w okolicy. Niektóre źródła łączą ten surowiec nawet z tak znanymi praskimi budowlami jak Most Karola czy katedra świętego Wita, choć tego rodzaju informacje trudno jednoznacznie zweryfikować i należy traktować je z ostrożnością.

Jak długo trwała tu eksploatacja kamienia?

Piaskowiec wydobywano na większą skalę od XIX wieku, gdy surowiec ten był potrzebny przy rozbudowie sieci dróg łączących Pragę z okolicznymi miejscowościami. Działalność wydobywczą zakończono w pierwszej połowie drugiej połowy XX wieku, gdy w pobliżu wybudowano dwutorową linię kolejową. Dalsza eksploatacja kamieniołomu kolidowałaby z ruchem pociągów, dlatego prace górnicze zarzucono, a teren pozostawiono naturze.

Dlaczego to miejsce objęto ochroną?

Chvalský lom został ustanowiony przyrodniczym rezerwatem w 1988 roku. Decydowały o tym dwa główne powody. Pierwszym było występowanie brzegówki zwyczajnej, ptaka gniazdującego w skarpach i ścianach dawnego wyrobiska, wymagającego specyficznych warunków siedliskowych, jakie stwarza odsłonięty piaskowiec. Drugim powodem była wartość geologiczna miejsca — w opuszczonym kamieniołomie odsłonięty jest profil warstw należących do tak zwanego kompleksu perucko-korycańskiego, istotny z punktu widzenia badań nad budową geologiczną regionu praskiego.

Co można dziś zobaczyć w Chvalskim lomie?

Obecnie dostęp do samego wyrobiska jest ograniczony, teren pełni też funkcję bazy dla lokalnej drużyny harcerskiej, co dodatkowo wpływa na sposób jego użytkowania. Mimo to okolica pozostaje interesującym punktem na mapie wschodniej Pragi dla osób zainteresowanych geologią i lokalną przyrodą — pozwala prześledzić, jak dawna działalność przemysłowa może z czasem przekształcić się w chronioną enklawę przyrody w granicach dużego miasta.

Najczęstsze pytania

Czy do Chvalskiego lomu można swobodnie wejść? Dostęp do samego wyrobiska jest obecnie ograniczony, między innymi ze względu na wykorzystanie terenu przez lokalną drużynę harcerską oraz potrzebę ochrony siedlisk ptaków.

Co wydobywano w tym kamieniołomie? Wydobywano tu piaskowiec, wykorzystywany między innymi przy budowie dróg łączących Pragę z okolicznymi miejscowościami.

Kiedy zakończono wydobycie? Eksploatację zakończono w połowie XX wieku, gdy w pobliżu powstała dwutorowa linia kolejowa, której ruch kolidowałby z dalszą działalnością górniczą.

Od kiedy teren jest chroniony? Chvalský lom uzyskał status przyrodniczej pamiątki (rezerwatu) w 1988 roku, głównie ze względu na występowanie brzegówki zwyczajnej i wartościowy profil geologiczny.