Church of the Beheading of Saint John the Baptist

Kościół Ścięcia św. Jana Chrzciciela to niewielki, ale niezwykle stary kościół parafialny w praskiej dzielnicy Hostivař, stojący przy uliczce Domkářská na skwerze w sercu tej historycznej osady. Choć z zewnątrz wygląda jak skromna, klasycystyczna świątynia, jego korzenie sięgają czasów romańskich i kryją jeden z najcenniejszych zabytków malarstwa ściennego w Pradze.

Gdzie znaleźć ten kościół?

Hostivař to część Pragi 15, na południowo-wschodnim krańcu miasta, dziś dobrze skomunikowana z centrum, ale wciąż zachowująca charakter dawnej wsi wchłoniętej przez rozrastającą się stolicę. Kościół stoi na niewielkim placu, otoczony zabudową typową dla starej części Hostivařa, w bliskim sąsiedztwie miejsc, które przez stulecia pełniły funkcję lokalnego centrum życia religijnego. To właśnie tutaj, a nie w warszawskiej Pradze, warto szukać tej świątyni — nazwa dzielnicy bywa myląca dla osób nieznających czeskiej geografii, ale opisywany obiekt leży w Republice Czeskiej, w stolicy kraju.

Jak stary jest ten kościół?

Historia budowli budzi wśród badaczy pewne kontrowersje co do dokładnej daty powstania. Obecny układ przestrzenny nawy prawdopodobnie ukształtował się po przebudowie w XIII wieku, choć część źródeł wskazuje na jeszcze starszy, romański rodowód sięgający XI–XII wieku. Inicjatorem prac budowlanych miał być klasztor sázavski, pod którego jurysdykcją kościół pozostawał w ramach dekanatu w Říčanach. Pierwsza pisemna wzmianka o parafii w Hostivaři pochodzi z 1352 roku, co potwierdza, że życie religijne funkcjonowało tu już w średniowieczu na dobrze zorganizowanych zasadach.

Co warto zobaczyć wewnątrz i na zewnątrz?

Nawa kościoła ma kształt regularnego prostokąta o wymiarach 17,80 na 9,20 metra. Do niej organicznie przylega najstarsza część budowli — romańska, półkoliście zamknięta apsyda, która jest prawdziwym sercem zabytku. To właśnie w apsydzie odkryto stosunkowo niedawno rzadkie malowidła ścienne pochodzące z drugiej połowy XIII wieku — należą one do nielicznych zachowanych w Pradze przykładów średniowiecznego malarstwa sakralnego tej epoki i stanowią główny powód, dla którego kościół przyciąga uwagę historyków sztuki.

Obecny, klasycystyczny wygląd świątynia zyskała na przełomie XVIII i XIX wieku, kiedy przeprowadzono gruntowną przebudowę. Badania architektoniczne prowadzone w latach 1978–1985 wykazały, że wysunięte przed fasadę wejście od strony zachodniej oraz zakrystia po stronie północnej zostały dobudowane później, już po pierwotnym, średniowiecznym etapie budowy. Przed wejściem do kościoła stoi czarna figura św. Jana Nepomucena ze złoconą palmą męczeńską — typowy element czeskiej pobożności ludowej, spotykany przy wielu kościołach i mostach w kraju.

Osobną atrakcją jest wolnostojąca, drewniana dzwonnica stojąca obok kościoła, w miejscu dawnego cmentarza parafialnego. Należy ona do najstarszych zachowanych drewnianych dzwonnic w Czechach, co samo w sobie czyni ją obiektem wartym uwagi niezależnie od samego kościoła.

Kiedy i jak zwiedzać?

Hostivařský kościół funkcjonuje jako czynna świątynia parafialna, dlatego zwiedzanie warto planować poza godzinami nabożeństw, najlepiej w dni, gdy odbywają się lokalne wydarzenia otwierające zabytki dla turystów, takie jak coroczna Noc Kościołów. Spacer po okolicznym placu i cmentarzu pozwala docenić spokojny, historyczny charakter tej części Pragi, z dala od tłumów odwiedzających centrum miasta.

Najczęstsze pytania

Czy to ten sam kościół, co warszawska Praga? Nie. Mimo mylącej nazwy dzielnicy, kościół znajduje się w Hostivaři, części Pragi 15 w Czechach, a nie w warszawskiej dzielnicy Praga.

Co jest najcenniejszym elementem tego kościoła? Romańska apsyda z odkrytymi niedawno malowidłami ściennymi z drugiej połowy XIII wieku, jedna z niewielu tak starych zachowanych dekoracji sakralnych w Pradze.

Kiedy kościół zyskał obecny wygląd? Klasycystyczną formę nadano mu podczas przebudowy na przełomie XVIII i XIX wieku, choć jego najstarsze elementy sięgają średniowiecza.

Co jeszcze warto zobaczyć obok kościoła? Wolnostojącą, drewnianą dzwonnicę stojącą w miejscu dawnego cmentarza — jedną z najstarszych tego typu budowli w Czechach.