Church of the Assumption of the Virgin Mary in Kladruby monastery

Kościół Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny w klasztorze w Kladrubach to jedna z najbardziej zaskakujących barokowych budowli zachodnich Czech — trzynawowa świątynia wpisana w mury dawnego opactwa benedyktynów, w gminie Kladruby niedaleko Stříbra, w powiecie Tachov.

Skąd wziął się ten kościół?

Klasztor w Kladrubach założył w 1115 roku książę czeski Władysław I, sprowadzając do tego miejsca benedyktynów. Pierwotny kościół powstał w stylu późnoromańskim jeszcze w pierwszej połowie XII wieku i przez kilka stuleci był jednym z ważniejszych ośrodków religijnych regionu. Losy opactwa nie były jednak spokojne — w 1421 roku, w trakcie wojen husyckich, zabudowania klasztorne uległy poważnym zniszczeniom.

Dlaczego świątynia wygląda dziś tak, jak wygląda?

Odbudowa, którą oglądają dzisiejsi turyści, to dzieło XVIII wieku. W latach 1712–1726 kościół przebudowano w charakterystycznym stylu barokowo-gotyckim według projektu Jana Blažeja Santiniego-Aichela — architekta, który w Czechach stworzył unikalny język łączący gotycki szkielet z barokową dynamiką formy. Efekt tej przebudowy robi wrażenie do dziś: kopuła świątyni sięga 46 metrów wysokości i wieńczy ją pozłacana korona maryjna, a cała budowla ma 86 metrów długości. Kościołowi nadano wezwanie potrójne — Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny, św. Wolfganga i św. Benedykta.

Co stało się z klasztorem po reformach józefińskich?

Klasztor benedyktyński w Kladrubach podzielił los wielu czeskich opactw — został zniesiony w 1785 roku w ramach reform cesarza Józefa II, likwidujących zakony kontemplacyjne uznane za „bezużyteczne" dla społeczeństwa. Kościół jednak przetrwał i nigdy nie stracił funkcji sakralnej w pełni. Cały zespół klasztorny, wraz ze świątynią, uzyskał w 1995 roku status narodowego zabytku kultury Republiki Czeskiej, co potwierdza jego wyjątkowe znaczenie dla czeskiego dziedzictwa barokowego.

Czy da się dziś zobaczyć wnętrze kościoła?

Tak, choć nie na co dzień w pełnym zakresie liturgicznym — msze odprawiane są tu przy okazji najważniejszych świąt kościelnych: Wielkanocy, Bożego Narodzenia oraz w dniu odpustu przypadającym na święto Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny. Poza tymi terminami świątynię zwiedza się zwykle w ramach oprowadzania po zespole klasztornym, który obejmuje także reprezentacyjne wnętrza pałacowe i ogrody.

Najczęstsze pytania

Kto ufundował klasztor w Kladrubach? Klasztor benedyktyński ufundował w 1115 roku książę czeski Władysław I.

Kto zaprojektował barokową przebudowę kościoła? Przebudowę z lat 1712–1726 zaprojektował Jan Blažej Santini-Aichel, twórca czeskiego baroku gotyckiego.

Jak wysoka jest kopuła kościoła? Kopuła sięga 46 metrów wysokości i zwieńczona jest pozłaconą koroną maryjną.

Czy klasztor wciąż funkcjonuje jako wspólnota zakonna? Nie — zakon zniesiono w 1785 roku w ramach józefińskich reform kościelnych; dziś to obiekt muzealny i zabytek narodowy, w którym kościół nadal pełni funkcję sakralną przy okazji głównych świąt.