Kościół Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny w Ostrawie-Trzebowicach

Kościół Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny stoi w Trzebowicach, spokojnej dzielnicy na północy Ostrawy, nad prawym brzegiem Odry, niedaleko miejsca gdzie łączy się ona z Opawą. To najstarszy kościół maryjny na terenie miasta — barokowa budowla z 1738 roku, wzniesiona w miejscu dawnej drewnianej kaplicy znanej już z zapisków z 1553 roku. Od 2011 roku obiekt figuruje w rejestrze zabytków kultury.

Kto ufundował świątynię i jak wyglądały jej początki?

Murowany kościół postawił w 1738 roku Jiří Rudolf Wiplar z Uścia, przedstawiciel rodu, do którego Trzebowice wówczas należały. Herby rodziny Wiplarów można do dziś zobaczyć na fasadzie chóru muzycznego. Budowla zastąpiła wcześniejszą drewnianą kaplicę — pierwszą wzmiankę o miejscu kultu w tej lokalizacji znajdziemy już w dokumentach z połowy XVI wieku, co czyni ostrawskie Trzebowice jednym z najstarszych ośrodków kultu maryjnego w regionie. To zarazem drugi kościół w Ostrawie noszący wezwanie Wniebowzięcia — obok znacznie młodszej świątyni w dzielnicy Michałkowice.

Jak wygląda architektura kościoła?

Budowla ma plan krzyża łacińskiego i niewielkie, kameralne wymiary — 13 metrów długości i 10 metrów szerokości. Nawa utrzymana jest w stylistyce nawiązującej do renesansu i oddzielona od prezbiterium łukiem o formach romańskich, a samo prezbiterium zamyka się trójbocznie. Nieznacznie wysunięta wieża nakryta jest dachem w kształcie piramidy z metalową kopułą zwieńczoną krzyżem, a w jej górnej części umieszczono tarcze zegarowe. Pod wieżą, w półkolistym portalu, znajdują się drewniane dwuskrzydłowe drzwi wejściowe.

Co zmieniało się we wnętrzu przez wieki?

Na przełomie XIX i XX wieku, w latach 1901–1903, kościół doczekał się nowego ołtarza, sufitu i organów. W 1931 roku wnętrze ozdobiono malowidłami autorstwa wiedeńskiego malarza Josefa Kleinerta. Kolejna duża odnowa przyszła w 1997 roku, gdy ułożono nową posadzkę i wstawiono marmurowy ołtarz. W 2000 roku wymieniono tarcze zegarowe na wieży, a siedem lat później wyremontowano jej elewację zewnętrzną i położono nowy miedziany dach — pod krzyżem umieszczono wówczas kapsuły czasu.

Co spotkało dzwony kościoła?

Historia dzwonów odzwierciedla burzliwy XX wiek. Oryginalny dzwon zarekwirowano podczas I wojny światowej na cele wojenne. W 1921 roku w hucie Vítkovice odlano stalowy dzwon „Maria" o wadze 567 kg, a w 1938 roku dołączyły do niego dwa kolejne, ważące 755 i 394 kg. Wszystkie trzy skonfiskowano w 1942 roku podczas II wojny światowej. Dopiero na przełomie 2000 i 2001 roku ludwisarz Josef Tkáč z Halenkova odlał nowy komplet: dzwony „Maria Wniebowzięta", „Świętego Jana Bosko", „Świętej Zdisławy" (92 kg) oraz „Wacława" (495 kg).

Co warto zobaczyć w okolicy?

Przy kościele znajduje się rodzinny grobowiec, w którym spoczywają członkowie ewangelickiej rodziny Stonawskich oraz rodziny Scholzów — w tym pisarka Maria Stona. W pobliżu, w Parku Trzebowickim i na sąsiednich placach, stoją pomnik ofiar I wojny światowej z 1925 roku wykuty w piaskowcu, pomnik poety Petra Bezrucza, posąg Beethovena oraz pomnik z popiersiem malarza Josefa Šrámka. Na placu Sładkowiczowej znajduje się marmurowa fontanna, a w okolicy leży również głaz narzutowy — pamiątka po epoce lodowcowej.

Najczęstsze pytania

Gdzie dokładnie stoi kościół? Przy ulicy V Mešníku w dzielnicy Ostrawa-Trzebowice, na północy Ostrawy, nad prawym brzegiem Odry.

Kiedy powstał obecny kościół i kto go ufundował? Murowaną, barokową budowlę wzniósł w 1738 roku Jiří Rudolf Wiplar z Uścia, w miejscu wcześniejszej drewnianej kaplicy znanej z zapisków z 1553 roku.

Czy kościół jest zabytkiem? Tak, od 2 marca 2011 roku figuruje w rejestrze zabytków kultury.

Jakie dzwony wiszą dziś na wieży? Cztery dzwony odlane na przełomie 2000 i 2001 roku przez ludwisarza Josefa Tkáča: „Maria Wniebowzięta", „Świętego Jana Bosko", „Świętej Zdisławy" i „Wacława" — poprzedni komplet skonfiskowano podczas II wojny światowej.

Kto spoczywa w grobowcu przy kościele? Członkowie rodzin Stonawskich i Scholzów, w tym pisarka Maria Stona.