Church of St Thomas of Canterbury

Kościół św. Tomasza z Canterbury w Fulham, w zachodnim Londynie, to rzymskokatolicki kościół parafialny i rzadkie kompletne dzieło architekta neogotyku Augustusa Welby'ego Northmore'a Pugina. Budynek jest wpisany do rejestru zabytków w klasie II*, co stawia go wśród najważniejszych zabytków stolicy. Stoi przy Rylston Road, kawałek drogi od Parsons Green i Fulham Broadway.

Dlaczego warto tu zajrzeć?

Pugin jest najbardziej znany z wnętrz Pałacu Westminsterskiego, ale projektował też kościoły w całej Wielkiej Brytanii i Irlandii. Kościół św. Tomasza z Canterbury uchodzi za jego jedyny w pełni zaprojektowany kościół parafialny w Londynie. Widać w nim przekonanie architekta, że świątynia powinna nawiązywać do angielskiego gotyku z końca XIII i początku XIV wieku, a nie do form klasycznych. Dla osób zainteresowanych architekturą wiktoriańską oraz odrodzeniem życia katolickiego w Anglii to dobre miejsce, by zobaczyć te idee w jednym budynku.

Jak powstał kościół?

Wspólnota katolicka w tej okolicy zaczęła się tworzyć w latach 40. XIX wieku. W 1842 roku ksiądz William Kelly założył w Fulham misję: w wynajętym pomieszczeniu w pobliżu Parsons Green otworzył szkołę i miejsce odprawiania mszy. Katolicy byli wtedy jeszcze niewielką mniejszością, więc misja rozwijała się powoli.

Stały kościół ufundowała Elizabeth Bowden ku pamięci zmarłego męża. Kamień węgielny położono w czerwcu 1847 roku, a świątynia została otwarta rok później, w 1848. Wezwanie Tomasza z Canterbury, średniowiecznego arcybiskupa i męczennika, dobrze pasuje do angielskiego, gotyckiego charakteru, który Pugin chciał przywrócić.

Jak wygląda budynek?

Od strony Rylston Road kościół ma trzy szczyty zwrócone ku ulicy oraz wieżę z iglicą w północno-zachodnim narożniku. Projekt nawiązuje do gotyku dekoracyjnego z końca XIII i początku XIV wieku: są tu ostrołukowe okna i starannie opracowane detale kamienne.

We wnętrzu nawę wyznaczają okrągłe kolumny, a prezbiterium nie ma łuku tęczowego, dzięki czemu przestrzeń płynnie prowadzi ku ołtarzowi. Witraże firmy Hardman z Birmingham, która często współpracowała z Puginem, należą do pierwotnego założenia, choć z czasem część szyb trzeba było wymieniać.

Co działo się później?

Podobnie jak wiele londyńskich budynków, kościół ucierpiał w czasie II wojny światowej, kiedy uszkodzone zostały okna, później zastąpione nowymi. W latach 70. XX wieku wnętrze przearanżowano, co zmieniło sposób użytkowania niektórych części budynku. Później kościół odrestaurowano, a w 2006 roku ponownie go poświęcono po pracach mających przywrócić charakter pierwotnego projektu Pugina. Wtedy konsekrowano też nowy ołtarz wzorowany na rzeźbieniach z XIX-wiecznego wnętrza.

Praktyczne wskazówki

• Dojazd: Najbliższe stacje metra to Fulham Broadway i Parsons Green, obie w odległości spaceru.
• Zwiedzanie: To czynny kościół parafialny, więc przed wizytą sprawdź godziny nabożeństw i zachowaj ciszę podczas mszy. Wejście poza nabożeństwami zależy od godzin otwarcia parafii.
• W okolicy: Spacer po Fulham dobrze łączy się z okolicami Parsons Green i nadrzecznymi ścieżkami nad Tamizą.
• Zdjęcia: Zewnętrzną bryłę najlepiej oglądać od strony Rylston Road, skąd widać razem trzy szczyty i wieżę.

Najczęstsze pytania

Kto zaprojektował kościół św. Tomasza z Canterbury w Fulham? A.W.N. Pugin, czołowa postać neogotyku w Wielkiej Brytanii.

Czy kościół jest wpisany do rejestru zabytków? Tak. Ma klasę II*, przyznawaną szczególnie ważnym budynkom.

Kiedy go zbudowano? Kamień węgielny położono w 1847 roku, a kościół otwarto w 1848.

Kto za niego zapłacił? Elizabeth Bowden ufundowała kościół ku pamięci męża.

Czy to jedyny kościół o tym wezwaniu w Londynie? Nie. Kościół o tym samym wezwaniu stoi także w Woodford Green, więc planując wizytę, upewnij się, że wybierasz ten w Fulham.