Church of Santiago

Kościół Santiago to gotycko-renesansowa świątynia w Cáceres, stojąca poza obrębem murowanego starego miasta, przy Plaza de Santiago. Choć w cieniu murów Ciudad Monumental turyści częściej kierują się do katedry Santa María, właśnie ten kościół kryje jedno z najważniejszych dzieł sztuki sakralnej w Estremadurze — ołtarz główny wyrzeźbiony przez Alonso Berruguete.

Jaka jest historia kościoła?

Budowla powstała w XIII wieku i została przebudowana w kolejnym stuleciu na miejscu wcześniejszej świątyni związanej z zakonem rycerskim Santiago. W XVI wieku, już w duchu renesansu, prace restauracyjne prowadził Rodrigo Gil de Hontañón — architekt znany z licznych realizacji w hiszpańskim gotyku późnym i plateresco. Fundację wspierał ród Carvajalów, których herb wielokrotnie powtarza się we wnętrzu świątyni. Spór z fundatorami przerwał jednak współpracę z Hontañónem, a dokończenie prac powierzono Sancho de Cabrerze z Trujillo, który kontynuował je do 1570 roku.

Co warto zobaczyć wewnątrz?

Wnętrze kościoła składa się z jednej nawy nakrytej sklepieniem żebrowym, zamkniętej szerokim prezbiterium w części wschodniej. Na zewnątrz uwagę przyciągają gotyckie portale zdobione archiwoltami i ujęte w charakterystyczny alfiz — ramę typową dla architektury mudejarskiej i gotyckiej na Półwyspie Iberyjskim. Całość łączy więc elementy gotyckie i romańskie z późniejszymi dodatkami renesansowymi, co widać zarówno w detalach kamieniarki, jak i w układzie przestrzennym.

Czym jest ołtarz Berruguetego?

Najważniejszym elementem wyposażenia kościoła jest ołtarz główny, zamówiony w 1557 roku u Alonso Berruguetego — jednego z najwybitniejszych przedstawicieli manieryzmu w hiszpańskim rzeźbiarstwie. Artysta zmarł w 1561 roku, nie kończąc dzieła, które dokończyli jego uczniowie do 1565 roku. Transport ołtarza z Valladolid do Cáceres okazał się trudny: deszcz spowodował poważne uszkodzenia elementów, a ostateczny montaż w kościele nastąpił dopiero w 1570 roku. Retabulum zbudowane jest z drewna, rzeźbionego i polichromowanego, i podzielone na trzy pionowe pola oddzielone kolumnami. W górnej części centralnego pola znajduje się scena z Marią z Dzieciątkiem otoczoną anioła­mi, a w dolnej — święty Jakub na koniu prowadzący chrześcijańskich żołnierzy do walki z niewiernymi. Sześć dużych przestrzeni w górnych partiach ołtarza dopełnia ten monumentalny program ikonograficzny.

Gdzie dokładnie stoi kościół?

Świątynia znajduje się przy Plaza de Santiago, poza dawnym murowanym obwodem miasta — w odróżnieniu od katedry i większości zabytków skupionych w Ciudad Monumental. To położenie „extramuros" tłumaczy, dlaczego kościół bywa mniej odwiedzany niż zabytki w samym centrum historycznym, mimo że przechowuje dzieło rangi ogólnokrajowej.

Najczęstsze pytania

Kto zaprojektował ołtarz główny kościoła Santiago? Ołtarz główny wykonał Alonso Berruguete, zamówiony w 1557 roku. Po jego śmierci w 1561 roku dzieło dokończyli uczniowie artysty, a ostateczny montaż w kościele nastąpił w 1570 roku.

Z jakiego okresu pochodzi budowla? Kościół wzniesiono w XIII wieku i przebudowano w XIV wieku na miejscu wcześniejszej świątyni związanej z zakonem Santiago. W XVI wieku poddano go renesansowej restauracji.

Kto prowadził prace restauracyjne w XVI wieku? Restaurację rozpoczął Rodrigo Gil de Hontañón, fundowaną przez rodzinę Carvajal. Po sporze z fundatorami prace dokończył Sancho de Cabrera z Trujillo, do 1570 roku.

Gdzie znajduje się kościół względem murów Cáceres? Kościół stoi przy Plaza de Santiago, poza obrębem dawnych murów miejskich, czyli extramuros względem historycznego centrum Ciudad Monumental.