Church of Santa Cruz, Cuenca

Iglesia de Santa Cruz to dawny kościół parafialny w zabytkowym centrum Cuenca, w hiszpańskiej Kastylii-La Manczy — jedna z najstarszych parafii miasta, dziś zamieniona w przestrzeń wystawową sztuki współczesnej. Renesansowa fasada i surowa, kamienna bryła świątyni stanowią jeden z ciekawszych przystanków dla osób zwiedzających starówkę Cuenca poza znanymi z pocztówek domami zawieszonymi nad wąwozem.

Skąd wzięła się ta świątynia?

Kościół powstał jako jedna z pierwszych parafii średniowiecznego Cuenca, w czasach gdy miasto dopiero kształtowało swój układ urbanistyczny wokół katedry i murów obronnych. Pierwotna budowla była skromna — jednonawowa, wzniesiona z muru z kamienia łamanego, przykryta drewnianą więźbą dachową, zgodnie z możliwościami i potrzebami ówczesnej wspólnoty. Taki prosty, użytkowy charakter architektury był typowy dla parafii powstających w mieście po odbiciu go z rąk muzułmańskich w XII wieku.

Jak zmieniała się budowla przez wieki?

Pierwsza poważna przebudowa przypada na połowę XVI wieku, kiedy prace nad świątynią rozpoczął mistrz budowlany Juanes de Mendizábal Starszy. Decydujący impuls do modernizacji dał jednak biskup Fresneda, który w 1568 roku zlecił gruntowny remont starego kościoła architektowi Franciscowi de Goycoa — to wtedy budowla zyskała formę bliższą tej, którą można oglądać dziś. Kolejna duża interwencja miała miejsce około połowy XVIII wieku: w 1756 roku prace prowadzili José Martín de Aldehuela, jeden z najważniejszych architektów ówczesnej Hiszpanii, oraz kamieniarz Manuel de Santa María. To im kościół zawdzięcza ostateczny kształt bryły i część wystroju.

Co zobaczysz na miejscu?

Wnętrze ma formę pojedynczej nawy w układzie halowym, podzielonej przyściennymi filarami na sześć przęseł, zamkniętej wielobocznym prezbiterium. Całość utrzymana jest w surowym, powściągliwym stylu, kontrastującym z okazałą, renesansową fasadą frontową — to właśnie fasada przyciąga wzrok większości odwiedzających już z ulicy. Od 2020 roku w dawnym kościele mieści się Kolekcja Roberto Polo, oddział Muzeum Sztuki Nowoczesnej i Współczesnej Kastylii-La Manczy. Historyczne mury sąsiadują tu z obrazami i instalacjami współczesnymi, co daje nietypowe zestawienie starej architektury sakralnej z nowoczesną sztuką.

Jak dotrzeć i kiedy przyjechać?

Budynek stoi w obrębie starego miasta Cuenca, w odległości spaceru od katedry i Casas Colgadas, więc najwygodniej dołączyć go do trasy pieszej po historycznym centrum. Cuenca jest niewielkim, wyraźnie górzystym miastem — warto założyć wygodne obuwie, bo uliczki prowadzą stromo w górę i w dół. Najlepszą porą na wizytę jest wiosna i wczesna jesień, gdy temperatury są łagodniejsze niż latem, a mniejszy ruch turystyczny pozwala spokojnie zwiedzić zarówno wnętrze, jak i samą starówkę.

Najczęstsze pytania

Czy do środka wchodzi się bezpłatnie? Budynek funkcjonuje jako przestrzeń muzealna Kolekcji Roberto Polo, więc zwiedzanie wnętrza wiąże się zwykle z biletem wstępu zgodnym z zasadami tej instytucji.

Ile czasu zajmuje zwiedzanie? Sam obiekt, wraz z ekspozycją sztuki współczesnej, można obejrzeć w 30–45 minut, w zależności od tempa zwiedzania kolekcji.

Czy to nadal czynny kościół? Nie — budynek utracił funkcję sakralną i od 2020 roku pełni rolę muzeum sztuki, zachowując przy tym oryginalną architekturę i fasadę.

Co warto zobaczyć w pobliżu? W kilkuminutowym spacerze znajdują się katedra Cuenca, słynne Casas Colgadas oraz sieć wąskich uliczek starego miasta z licznymi punktami widokowymi na wąwóz Huécar.