Church of San Martín de Tours, Belchite

Kościół San Martín de Tours w Belchite to gotycko-mudejarska świątynia, której charakterystyczna ceglana wieża stała się jednym z najbardziej rozpoznawalnych symboli zrujnowanego Starego Miasta Belchite (Pueblo Viejo de Belchite) w prowincji Saragossa, w Aragonii.

Gdzie się znajduje?

Obiekt leży w obrębie dawnego, opuszczonego miasta Belchite, pozostawionego jako ruina i miejsce pamięci po walkach z czasów hiszpańskiej wojny domowej. Współrzędne geograficzne kościoła to w przybliżeniu 41,2996 N, -0,7455 W, co sytuuje go w samym sercu historycznej zabudowy miasteczka, niedaleko nowego Belchite wzniesionego już po wojnie.

Co zobaczysz?

Świątynię wzniesiono na początku XV wieku w stylu gotycko-mudejarskim, typowym dla architektury aragońskiej tego okresu. Pierwotny układ obejmował wieloboczną absydę oraz pojedynczą nawę przykrytą sklepieniami krzyżowo-żebrowymi. Fundamenty zarówno kościoła, jak i towarzyszącej mu wieży wykonano z ciosanego kamienia, natomiast reszta konstrukcji powstała z cegły — materiału typowego dla mudejarskiego rzemiosła budowlanego.

W połowie XVI wieku, między 1550 a 1560 rokiem, budowlę częściowo przebudowano: podniesiono nawę, dodano górną galerię, zamurowano część dawnych otworów okiennych, a w innych miejscach wykuto nowe. Zmieniono też dekorację zewnętrzną absydy. Kolejna duża przebudowa nastąpiła w XVIII wieku, kiedy to wydłużono nawę o dodatkowe przęsło od strony wejścia, przekształcono niektóre kaplice boczne i wzniesiono okazały, monumentalny portal.

Najbardziej rozpoznawalnym elementem zespołu jest ceglana wieża na planie kwadratu, swoją bryłą przywołująca almohadzkie minarety — z centralnym filarem nośnym i klatką schodową przykrytą sklepieniem opartym na kolejno wysuwanych warstwach cegieł. Wieża podzielona jest na trzy kondygnacje bogato zdobione motywami mudejarskimi: najniższą wieńczy fryz z drobnym, piłowym wzorem ceglanym, środkową zaś zdobi bardziej złożona dekoracja — podwójny zygzak, siatka rombów oraz motyw zawiązanej wstęgi ujętej w koła.

Dlaczego to ruina?

Kościół, podobnie jak całe Stare Miasto Belchite, ucierpiał podczas bitwy o Belchite w 1937 roku, jednego z krwawszych starć hiszpańskiej wojny domowej. Po zakończeniu walk władze zdecydowały się nie odbudowywać miasteczka, lecz wznieść nowe Belchite obok ruin, pozostawiając stare zabudowania — w tym kościół San Martín — jako świadectwo wojny. Od tamtej pory obiekt nie został odrestaurowany i pozostaje w stanie ruiny, opuszczony przez dziesięciolecia, dziś pełniący funkcję pomnika upamiętniającego ofiary konfliktu i przesłanie pokoju.

Kiedy przyjechać?

Zwiedzanie ruin Pueblo Viejo de Belchite, w tym terenu wokół kościoła, odbywa się zwykle w ramach zorganizowanych wizyt z przewodnikiem, ze względu na zły stan techniczny części konstrukcji. Najlepszą porą na wizytę są miesiące wiosenne i jesienne, gdy temperatury w tym regionie Aragonii są łagodniejsze niż w środku lata.

Najczęstsze pytania

Czym jest kościół San Martín de Tours w Belchite? To gotycko-mudejarska świątynia z początku XV wieku, dziś znajdująca się w ruinie, znana przede wszystkim z charakterystycznej ceglanej wieży zdobionej motywami mudejarskimi.

Dlaczego kościół jest zrujnowany? Ucierpiał podczas bitwy o Belchite w 1937 roku w trakcie hiszpańskiej wojny domowej; po wojnie miasto odbudowano w nowym miejscu, a stare zabudowania, w tym kościół, pozostawiono jako ruinę-pomnik.

Co jest najbardziej charakterystyczne w architekturze kościoła? Kwadratowa ceglana wieża przypominająca almohadzkie minarety, z trzema kondygnacjami dekoracji mudejarskiej — fryzami zygzakowymi, siatką rombów i motywem wstęgi w kołach.

Czy kościół można zwiedzać? Tak, znajduje się na terenie ruin Pueblo Viejo de Belchite, dostępnych zazwyczaj w ramach wizyt z przewodnikiem ze względu na stan zachowania budowli.