Church of San Juan Bautista, Lezo

Kościół San Juan Bautista to najważniejsza świątynia Lezo, niewielkiego miasteczka w Kraju Basków, wznosząca się na wzgórzu w samym centrum miejscowości. Budynek robi wrażenie już z zewnątrz — masywne przypory na absydzie dają mu wygląd niemal obronnej fortecy, a gotyckie detale przypominają o wielowiekowej historii tego miejsca.

Jak stary jest ten kościół?

Pierwsze wzmianki o świątyni w Lezo pochodzą z 1399 roku, choć obecny budynek powstał w XV wieku na miejscu wcześniejszego kościoła. Do dziś zachowały się elementy gotyckie — rzygacze (gargulce) odprowadzające wodę deszczową oraz fragment ostrołukowego portalu przy zachodnim wejściu, widoczny nad nowszymi, późniejszymi drzwiami. Na fasadzie zachodniej znajduje się także okazałe gotyckie okno z dwoma laskowaniami (mullionami), jeden z najbardziej charakterystycznych elementów całej budowli.

Czemu kościół jest tak duży?

Skala świątyni ma konkretne historyczne wyjaśnienie. Przez długi czas kościół San Juan Bautista służył wspólnie mieszkańcom Lezo i Pasai Donibane (Pasajes de San Juan) — dwie miejscowości były administracyjnie połączone do 1557 roku. Do tego dochodził ogromny napływ pielgrzymów czczących świętego Jana Chrzciciela, patrona przypisywanego licznym uzdrowieniom, do którego zwracali się zwłaszcza chorzy. Gdy w połowie XVI wieku mieszkańcy Pasaia uzyskali zgodę na utworzenie własnej parafii, chcieli wybudować swój kościół, ale zabrakło im środków — prace na dobre ruszyły tam dopiero na początku XVII wieku. Do tego czasu świątynia w Lezo pozostawała głównym miejscem kultu dla obu wspólnot.

Co warto zobaczyć wewnątrz?

Wnętrze zaskakuje przestronnością — to pojedyncza nawa podzielona na cztery przęsła. Sklepienie żebrowe, pochodzące z XVI wieku, wyróżnia się falującymi żebrami i zwisającymi zwornikami — motyw uznawany za unikatowy w skali całego Gipuzkoa. Żebra wspierają się na graniastych pilastrach o trójkątnej podstawie, co dodaje wnętrzu charakterystycznej geometrii. Główną atrakcją jest retabulum główne — czterokondygnacyjny ołtarz zwieńczony scenę Kalwarii, do którego prowadzi ozdobne schody. Nad głównym portalem, wsparta na obniżonym łuku, znajduje się chórowa galeria organowa, oddana do użytku w 1893 roku i przebudowana w 1944.

Z czego zbudowano kościół i co jeszcze warto wiedzieć?

Budowla wzniesiona jest z ciosanego kamienia (ashlar), a jej zewnętrzne przypory — poza funkcją konstrukcyjną — nadają jej surowy, obronny charakter. W XIX wieku na murach umieszczono zegar słoneczny, kolejny ślad wielowiekowych modyfikacji, jakim kościół był poddawany. Warto pamiętać, że mimo swojej skali i bogatej historii, świątynia w Lezo pozostaje aktywnym kościołem parafialnym — nie muzealnym zabytkiem, ale wciąż użytkowanym miejscem kultu.

Najczęstsze pytania

Czy kościół San Juan Bautista w Lezo można odwiedzić w ramach zwiedzania miasta? Tak, znajduje się na niewielkim wzgórzu w centrum Lezo, więc łatwo dołączyć go do spacaru po miasteczku — jest widoczny z większości okolicznych ulic.

Czym różni się ten kościół od kościoła San Juan Bautista w Pasaia? To dwie odrębne świątynie. Kościół w Lezo jest starszy i pierwotnie obsługiwał także mieszkańców Pasai Donibane, którzy uzyskali własną parafię i wybudowali swój kościół dopiero w XVII wieku.

Jaki styl architektoniczny dominuje w budynku? Świątynia łączy elementy gotyckie (portal, okno, gargulce) z późniejszym sklepieniem żebrowym z XVI wieku oraz barokowym retabulum głównym.

Czy wewnątrz są jakieś unikatowe elementy? Tak — sklepienie z falującymi żebrami i zwisającymi zwornikami uważane jest za rzadkość w skali całego regionu Gipuzkoa.