Church of Saint Mary Magdalene (Červená Řečice)

Kościół św. Marii Magdaleny w Czerwonej Řečicy (Kostel svaté Máří Magdaleny) to niewielka, ale historycznie znacząca świątynia w sercu miejscowości Červená Řečice, w kraju wysoczyńskim (Vysočina) na wschodzie Czech. Choć z zewnątrz wygląda jak typowy wiejski kościół parafialny, jej dzieje sięgają XIII wieku i wiążą się z jednymi z najburzliwszych epizodów czeskiej historii średniowiecznej.

Gdzie dokładnie leży kościół?

Červená Řečice leży w kraju wysoczyńskim, przy trasie łączącej Pelhřimov z Vlašimí – dwoma ośrodkami wyznaczającymi granicę między Czechami właściwymi a Morawami. To okolica typowa dla Wysoczyzny Czesko-Morawskiej: pofałdowany krajobraz, niewielkie miejscowości i spokojne tempo życia z dala od największych szlaków turystycznych. Sam kościół stoi w centrum miejscowości i jest jej dominantą.

Jak stary jest kościół i dlaczego go ufortyfikowano?

Świątynia istniała już przed 1283 rokiem. Właśnie wtedy biskup praski Tobiasz z Bechyně nakazał ją obwarować – przygotować do obrony przed wojskami margrabiego brandenburskiego Ottona. Był to czas tak zwanego panowania Braniborów w Czechach: po śmierci króla Przemysła Otakara II opiekę nad małoletnim Wacławem II i całym krajem faktycznie sprawowali brandenburscy najeźdźcy, a kraj pogrążył się w chaosie, grabieżach i lokalnych konfliktach zbrojnych. Fortyfikacja kościoła w takim momencie nie była gestem symbolicznym, lecz realną koniecznością obronną.

Dlaczego kościół gościł tak wysoko postawionych duchownych?

Pobliski wodny gródek w Czerwonej Řečicy, dziś przebudowany na zamek, należał w owym czasie do biskupów praskich. To sprawiło, że miejscowość i jej kościół stały się punktem, który odwiedzali wysocy przedstawiciele praskiej diecezji. W 1392 roku zatrzymał się tu wikariusz generalny arcybiskupa Jana z Jenštejna – duchowny, który kilka lat później, jako Jan Nepomucen, zginął śmiercią męczeńską i został kanonizowany, stając się jednym z najbardziej rozpoznawalnych czeskich świętych.

Jaką rolę pełnił kościół w strukturze kościelnej regionu?

Aż do wybuchu wojen husyckich Červená Řečice była siedzibą dekanatu, czyli lokalnym centrum administracji kościelnej nadzorującym okoliczne parafie. Ta funkcja pokazuje, że mimo niewielkich rozmiarów miejscowości, kościół i jego duchowieństwo odgrywały istotną rolę w regionalnej hierarchii kościelnej jeszcze przed okresem husyckim.

Co działo się ze świątynią po wojnach husyckich?

Przez blisko dwa stulecia, aż do 1619 roku, kościołem zarządzali księża utrakwistyczni, udzielający komunii pod dwiema postaciami zgodnie z tradycją husycką. Ostatnim z nich był Jan Jacobides z Benešova. Dopiero po 1619 roku probostwo ponownie przejęli księża katoliccy, a od 1623 roku Červená Řečice na powrót znalazła się pod zwierzchnictwem arcybiskupstwa praskiego. Pod koniec XVII wieku kościół odzyskał także rangę świątyni dekanalnej, którą utracił wraz z zawirowaniami epoki husyckiej.

Czy warto odwiedzić kościół dzisiaj?

Dla osób interesujących się historią czeskiego średniowiecza i okresu reformacji kościół w Czerwonej Řečicy to miejsce, w którym kameralna, wiejska sceneria kryje ślady wydarzeń o znaczeniu ogólnokrajowym – od najazdu brandenburskiego przez związek z postacią świętego Jana Nepomucena po długi okres sporów religijnych między utrakwistami a Kościołem katolickim. To dobry przystanek dla podróżujących po regionie Wysoczyzny, którzy szukają czegoś więcej niż tylko krajobrazowych widoków.

Najczęstsze pytania

Gdzie znajduje się kościół św. Marii Magdaleny? W miejscowości Červená Řečice, w kraju wysoczyńskim (Vysočina), przy trasie między Pelhřimovem a Vlašimí.

Jak stary jest kościół? Istniał już przed 1283 rokiem – w tym samym roku biskup praski Tobiasz z Bechyně kazał go ufortyfikować przed wojskami brandenburskimi.

Jaki związek ma kościół ze świętym Janem Nepomucenem? W 1392 roku przebywał tu jako wikariusz generalny arcybiskupa Jana z Jenštejna duchowny, który później, jako Jan Nepomucen, został kanonizowany.

Czy kościół był katolicki przez całą swoją historię? Nie. Do 1619 roku obsługiwali go księża utrakwistyczni, a dopiero po tym roku probostwo trwale wróciło w ręce Kościoła katolickiego.