Church of Saint Mary

Kościół Santa María (Church of Saint Mary) w Xixona to jeden z najstarszych zabytków tego alicanckiego miasteczka, znany mieszkańcom jako „Iglesia Vieja" — Stary Kościół. Z pierwotnej średniowiecznej budowli przetrwał dziś tylko portal wejściowy, ale to wystarczy, by zrozumieć, jak ważne miejsce zajmowała ta świątynia w historii Xixony.

Skąd wziął się ten kościół?

Budowę świątyni datuje się na połowę XIII wieku, tuż po chrześcijańskim podboju tych ziem. Architektura łączy jeszcze elementy romańskie z pierwszymi wpływami gotyku — styl typowy dla tego przejściowego okresu na wschodnim wybrzeżu Hiszpanii. Miejscowa tradycja wiąże powstanie kościoła z rozkazem króla Jakuba I Zdobywcy, a lokalizacja — w samym sercu starówki — sugeruje, że świątynia mogła powstać na miejscu wcześniejszego meczetu, tak jak działo się to w wielu miastach odbitych z rąk muzułmańskich podczas rekonkwisty.

Kościół pełnił funkcję głównej świątyni parafialnej Xixony przez kilka stuleci. Sytuacja zmieniła się pod koniec XVI i na początku XVII wieku, gdy rosnąca liczba mieszkańców przerosła możliwości budynku. Władze kościelne zdecydowały wtedy o wzniesieniu nowego, większego kościoła parafialnego, a stara świątynia stopniowo traciła znaczenie religijne, aż w końcu popadła w ruinę.

Co dziś można zobaczyć na miejscu?

Z pierwotnej budowli zachował się portal u podnóża dawnej nawy — wejście zamknięte lekko ostrołukowymi łukami, charakterystycznymi dla architektury gotyckiej. Nad wejściem umieszczono grupę rzeźbiarską: w centrum Najświętszą Marię Pannę podtrzymywaną przez anioła, po jej prawej stronie świętego Bartłomieja, a po lewej świętą Barbarę. To właśnie ta kompozycja pozwala dziś rozpoznać, komu dawna świątynia była poświęcona.

Historyczne opisy wskazują, że pierwotny kościół dzielony był na pięć naw oddzielonych czterema łukami, a prezbiterium przykrywał dwuspadowy strop wsparty na drewnianych belkach. Dziś z tego układu nie zostało nic poza samym portalem — reszta murów zniknęła z upływem wieków, pozostawiając otwartą przestrzeń.

Największą atrakcją miejsca jest dziś widok. Wzniesienie, na którym stoi portal, zamieniło się w naturalny punkt widokowy nad dachami Xixony i okoliczną doliną — jedno z niewielu miejsc w mieście, skąd można ogarnąć wzrokiem całą starówkę i otaczający krajobraz gór.

Jak dotrzeć na miejsce?

Ruiny kościoła leżą w samym centrum starego miasta, przy Plaça Nova, w gęstej sieci średniowiecznych uliczek Xixony. Najlepiej dojść tu pieszo — spacer przez stare miasto jest częścią atrakcji, a wąskie, kręte ulice prowadzą wprost do dawnego wzgórza kościelnego.

Kiedy najlepiej przyjechać?

Ponieważ punkt widokowy jest odsłonięty i niewielki, warto wybrać porę dnia z dobrym światłem — wczesne przedpołudnie lub późne popołudnie sprzyjają zarówno fotografii, jak i spokojnemu zwiedzaniu bez tłumów, które w sezonie letnim odwiedzają pobliskie atrakcje Xixony.

Najczęstsze pytania

Co dokładnie przetrwało z dawnego kościoła Santa María? Do dziś zachował się wyłącznie portal wejściowy z ostrołukowymi łukami i rzeźbioną grupą przedstawiającą Marię Pannę, świętego Bartłomieja i świętą Barbarę. Reszta budowli — dawne pięć naw i prezbiterium — nie przetrwała.

Dlaczego kościół przestał pełnić funkcję parafialną? Pod koniec XVI wieku liczba mieszkańców Xixony przerosła pojemność budynku, dlatego zdecydowano o budowie nowego, większego kościoła parafialnego, a stara świątynia stopniowo podupadała.

Czy kościół był zbudowany na miejscu meczetu? Lokalna tradycja i lokalizacja w sercu dawnego muzułmańskiego miasta sugerują, że świątynia mogła powstać na miejscu wcześniejszego meczetu, po podboju chrześcijańskim w XIII wieku.

Gdzie dokładnie znajdują się ruiny? Przy Plaça Nova, w historycznym centrum Xixony (Jijona), w prowincji Alicante — w miejscu dziś pełniącym funkcję punktu widokowego nad miastem.