Crkva sv. Ivana, Stari Grad

Kościół św. Jana w Starym Gradzie to wczesnochrześcijański zespół sakralny na wyspie Hvar w Chorwacji. Stoi w centrum Starego Grada, miasta, które w starożytności nosiło nazwę Faros. Zachowana północna świątynia uchodzi za punkt wyjścia dla rozwoju chrześcijaństwa w diecezji hvarskiej i na całej wyspie.

Gdzie leży kościół św. Jana?

Obiekt znajduje się w Starym Gradzie, na północnym wybrzeżu wyspy Hvar, przy dawnej wschodniej bramie miasta. Współrzędne to około 43,18° N i 16,60° E. Starą część miasta tworzą wąskie kamienne uliczki, dlatego do kościoła najwygodniej dojść pieszo z portu.

Jak stary jest kościół?

Mury pochodzą z V–VI wieku n.e. Według opracowań archeologicznych, w tym artykułu Jasny Jeličić Radonić z 2019 roku, świątynię wzniesiono wewnątrz greckiej insuli, czyli kwartału zabudowy założonego jeszcze w starożytnym Farosie. Pod późniejszymi ścianami zachowały się starsze greckie fundamenty. Do dziś stoi północny kościół wczesnochrześcijański, najważniejsza część całego założenia.

Co tu zobaczyć?

Opisy kompleksu wskazują na podwójną bazylikę z VI wieku wraz z baptysterium poświęconym Marii i Janowi. Powstała ona w miejscu starszego kościoła z V wieku. Wewnątrz można oglądać mozaiki, a mury opowiadają o kilku epokach: greckiej, rzymskiej i wczesnochrześcijańskiej. To dobry przystanek dla osób zainteresowanych archeologią i historią religii.

Dlaczego warto odwiedzić Stari Grad?

Faros założyli w 384 roku p.n.e. osadnicy z wyspy Paros, co czyni Stari Grad jednym z najstarszych miast w Chorwacji. Okoliczna Równina Starogradzka, z siatką greckich pól uprawnych, od 2008 roku figuruje na liście światowego dziedzictwa UNESCO. Kościół św. Jana dobrze wpisuje się w spacer śladami tej historii, obok innych zabytków starówki.

Najczęstsze pytania

Z jakiego okresu pochodzi kościół św. Jana w Starym Gradzie? Z V–VI wieku, z greckimi fundamentami pod późniejszymi murami.

Czy to jedyny kościół św. Jana na Hvarze? Nie. Ta nazwa pojawia się w kilku miejscach, dlatego przy planowaniu zwiedzania warto zwrócić uwagę na dopisek „Stari Grad”.

Czy w środku są mozaiki? Tak, opisy miejsca wymieniają widoczne wewnątrz mozaiki.

Jak dojechać do Starego Grada? Miasto ma port promowy z połączeniami ze Splitem, a stamtąd do kościoła idzie się pieszo przez starówkę.

Jakie są godziny otwarcia? Nie podajemy ich, bo mogą się zmieniać. Przed wizytą sprawdź je w lokalnym biurze informacji turystycznej.

Kościół św. Jana to niewielki, ale ważny zabytek dla każdego, kto chce zrozumieć, jak od starożytności do wczesnego średniowiecza kształtowała się historia Hvaru. Warto połączyć go ze zwiedzaniem całego centrum Starego Grada, portu i okolicznych pól, które do dziś zachowały układ z czasów greckich.