Church of Saint Giles in Uhlířské Janovice

Kościół św. Idziego w Uhlířskich Janovicach stoi w samym centrum tego niewielkiego czeskiego miasteczka w kraju środkowoczeskim, kilkadziesiąt kilometrów na wschód od Pragi. To romańsko-gotycka budowla wpisana na listę zabytków kultury Republiki Czeskiej, a jej najstarsze partie liczą sobie niemal osiem wieków.

Jak stary jest ten kościół?

Świątynia powstała w XIII wieku jako niewielki romański kościółek, wzniesiony z lokalnego czerwonego piaskowca charakterystycznego dla tego regionu. Stulecie później, w XIV wieku, do pierwotnej nawy dobudowano gotyckie prezbiterium, co nadało budowli formę zachowaną w dużej mierze do dziś. Połączenie dwóch stylów architektonicznych w jednej bryle sprawia, że kościół jest interesującym przykładem przenikania się epok w wiejskiej i małomiasteczkowej architekturze sakralnej środkowych Czech.

Co przetrwało pożar z 1904 roku?

Na przełomie wieków kościół nawiedziło poważne nieszczęście — w 1904 roku część budowli spłonęła. Ogień oszczędził jednak gotyckie prezbiterium wraz z ukrytymi w nim średniowiecznymi freskami, co pozwoliło zachować najcenniejszą część wystroju wnętrza. Odbudową zniszczonych fragmentów zajął się architekt Ludvík Lábler, twórca związany z purystycznym nurtem w architekturze zabytkowej tamtego okresu. To właśnie jego prace nadały kościołowi kształt, jaki można oglądać dzisiaj.

Jakie freski można zobaczyć we wnętrzu?

Najcenniejszym elementem wnętrza są średniowieczne malowidła ścienne, odkryte pod warstwami tynku w 1895 roku i poddane konserwacji w 1953 roku. Na prawej stronie ściany północnej zachowały się fragmenty sceny Ostatniej Wieczerzy. W środkowym pasie widoczna jest wieloosobowa kompozycja przedstawiająca Drogę Krzyżową, a w dolnym pasie — sceny Wniebowstąpienia Chrystusa oraz Zesłania Ducha Świętego. Freski, mimo częściowego stanu zachowania, dają wyobrażenie o bogactwie średniowiecznej dekoracji malarskiej czeskich kościołów wiejskich i pozwalają prześledzić rozwój ikonografii pasyjnej sprzed kilkuset lat.

Dlaczego warto tu przyjechać?

Kościół św. Idziego to nie tylko miejsce kultu, ale też punkt orientacyjny w krajobrazie Uhlířskich Janovic — stoi w centralnej części miasteczka i jest dobrze widoczny z głównych ulic. Dla osób interesujących się architekturą sakralną i historią sztuki średniowiecznej to okazja, by zobaczyć na własne oczy zestawienie surowej romańskiej bryły z gotyckim prezbiterium oraz reliktami XIV-wiecznego malarstwa ściennego, rzadko spotykanymi w tak dobrym stanie w niewielkich miejscowościach regionu. Budynek regularnie otwiera swoje wnętrze przy okazji ogólnokrajowej akcji Noc Kościołów, co jest dobrą okazją do zwiedzania wnętrza bez konieczności umawiania się indywidualnie.

Najczęstsze pytania

Jakiemu świętemu poświęcony jest kościół? Świątynia nosi wezwanie św. Idziego (czes. sv. Jiljí), opata i pustelnika, którego kult był bardzo rozpowszechniony w średniowiecznej Europie.

Z jakiego okresu pochodzi kościół? Najstarsza, romańska część nawy pochodzi z XIII wieku, a gotyckie prezbiterium zostało dobudowane w XIV wieku.

Czy oryginalne elementy przetrwały do dziś? Tak — mimo pożaru w 1904 roku zachowało się gotyckie prezbiterium oraz średniowieczne freski odkryte w 1895 roku i odrestaurowane w 1953 roku.

Gdzie dokładnie znajduje się kościół? Kościół stoi w centrum Uhlířskich Janovic, miasteczka w kraju środkowoczeskim, na współrzędnych ok. 49,8807 N, 15,0663 E.

Czy kościół jest zabytkiem chronionym prawnie? Tak, kościół św. Idziego figuruje w rejestrze zabytków kultury Republiki Czeskiej.