Church of Saint Bartholomew (Moravský Krumlov)

Kościół Świętego Bartłomieja stoi w Moravskim Krumlovie, na placu Klášterní náměstí, tuż obok szkoły podstawowej noszącej tę samą nazwę. Dawny klasztor augustiański, do którego kościół należał, mieści dziś siedzibę urzędu miejskiego, więc cała okolica zachowała czytelny, historyczny układ przestrzenny sprzed wieków.

Jaka jest historia tego miejsca?

Zgodę na budowę klasztoru augustiańskich eremitów wydano w 1354 roku w Avignonie. Powstał wówczas gotycki kościół, który miał liczyć aż 53 metry długości i sięgać daleko w głąb dzisiejszego placu Klášterní náměstí. Ambitna skala budowli świadczy o tym, jak duże znaczenie miał zakon dla ówczesnego Moravskiego Krumlova.

Okres wojen husyckich okazał się dla zespołu klasztornego katastrofalny — zarówno kościół, jak i budynki klasztorne zostały zniszczone. Ruiny czekały na odbudowę przez dwa stulecia. Dopiero w 1634 roku Gundakar z Liechtensteinu wykupił zniszczony teren i zainicjował prace budowlane od nowa.

Odbudowany kościół otrzymał barokowy charakter, choć z pierwotnej, gotyckiej budowli przetrwało jedynie prezbiterium — reszta powstała już w nowym stylu. W 1693 roku dobudowano kaplicę Matki Bożej Loretańskiej, wzniesioną na planie przypominającym gwiazdę. Sfinansował ją książę Maksymilian II Jakub Liechtenstein, co pokazuje, jak ścisłe związki łączyły ród Liechtensteinów z tym miejscem przez kolejne pokolenia.

Losy klasztoru zmieniły się radykalnie w 1786 roku, gdy cesarz Józef II zdecydował o jego kasacie w ramach reform józefińskich. Opuszczone budynki znalazły potem zaskakująco praktyczne zastosowanie — mieściła się w nich fabryka, później mieszkania, aż w końcu obiekt przejął urząd miejski, który funkcjonuje tam do dziś. Przed kościołem stoi barokowa grupa rzeźb kalwarii, będąca ważnym elementem otoczenia świątyni.

Co warto zobaczyć na miejscu?

Największą wartością jest kontrast między zachowanym gotyckim prezbiterium a barokową bryłą reszty kościoła — to fizyczny zapis burzliwej historii budowli, od średniowiecza po odbudowę w XVII wieku. Warto zwrócić uwagę na gwiaździsty rzut kaplicy Loretańskiej, nietypowe rozwiązanie architektoniczne z końca XVII wieku, oraz na barokową kalwarię przed wejściem. Sąsiedztwo dawnego klasztoru, dziś siedziby urzędu miejskiego, pozwala wyobrazić sobie skalę pierwotnego założenia zakonnego.

Jak dotrzeć i kiedy przyjechać?

Kościół znajduje się w centrum Moravskiego Krumlova, przy Klášterní náměstí, więc najłatwiej dotrzeć tam pieszo z rynku miasta. Jako obiekt sakralny wpisany na listę zabytków kultury Republiki Czeskiej, kościół najlepiej zwiedzać w ciągu dnia, kiedy dobre światło uwypukla detale elewacji i rzeźby kalwarii. Warto połączyć wizytę ze zwiedzaniem pobliskiego zamku w Moravskim Krumlovie, co pozwala poznać miasto w ciągu jednego dnia.

Najczęstsze pytania

Kto ufundował klasztor przy kościele? Zgodę na jego budowę wydano w 1354 roku w Avignonie, a inicjatywa należała do zakonu augustiańskich eremitów.

Dlaczego kościół ma mieszany styl architektoniczny? Pierwotna gotycka budowla została zniszczona w czasie wojen husyckich, a odbudowa po 1634 roku nadała jej formę barokową — z gotyckiego kościoła zachowało się jedynie prezbiterium.

Co stało się z klasztorem po jego kasacie? Po zamknięciu klasztoru przez cesarza Józefa II w 1786 roku budynki służyły kolejno jako fabryka i mieszkania, a obecnie mieści się w nich urząd miejski.

Co znajduje się przed kościołem? Przed wejściem stoi barokowa grupa rzeźb przedstawiająca kalwarię, dodana jako element otoczenia świątyni.