Church of Saint Bartholomew in Rakovník

Kościół św. Bartłomieja w Rakowniku to główna świątynia miasta i najbardziej rozpoznawalna budowla przy Husovym náměstí (placu Husa), gdzie razem z wolnostojącą dzwonnicą zamyka wschodnią pierzeję rynku. Obie budowle są wpisane do rejestru zabytków, a ich sylwetka od wieków wyznacza panoramę Rakownika.

Skąd wzięła się dzisiejsza, gotycka bryła kościoła?

Miejsce to od dawna miało znaczenie obronne. Już w 1119 roku książę Władysław I nakazał otoczyć stojącą tu wcześniej romańską świątynię pw. św. Mikołaja murem, wałem i fosą, tak by mieszkańcy mogli się w razie potrzeby bronić. Ten pierwotny kościół spłonął jeszcze przed 1349 rokiem. Na jego miejscu, dzięki wsparciu Karola IV, który w 1367 roku przyznał odpust na rzecz odbudowy, wzniesiono nową, znacznie okazalszą świątynię pw. św. Bartłomieja. Kościół nie miał jednak spokojnej historii – w czasie wojny trzydziestoletniej był trzykrotnie niszczony i plądrowany, w latach 1620, 1634 i 1639.

Obecny, w pełni gotycki wygląd budowla zawdzięcza gruntownej przebudowie przeprowadzonej w latach 1885–1896 przez Josefa Mockera, jednego z najważniejszych czeskich architektów-purystów epoki neogotyku, znanego też z odbudowy zamku Karlštejn. Mocker usunął z fasady późniejsze, barokowe naleciałości – w tym barokowy szczyt, który zastąpił nowym, pseudogotyckim – a od zachodu dodał dwie charakterystyczne, spiralne klatki schodowe. Efektem jego pracy jest trójnawowa, pseudobazylikowa budowla z wyraźnie podwyższoną nawą główną i długim prezbiterium zamkniętym pięcioma bokami ośmioboku. Kościół ma 38,9 metra długości, 21,38 metra szerokości (łącznie z nawami bocznymi) i 15,7 metra wysokości.

Co warto zobaczyć wewnątrz?

Najcenniejszym elementem wyposażenia jest kamienna, bogato zdobiona kazalnica z 1504 roku, dzieło Matyáša Rejska – tego samego rzeźbiarza i budowniczego, który współtworzył praską Wieżę Prochową. Ołtarz główny, ze statuą patrona kościoła, św. Bartłomieja, pochodzi z 1875 roku. Po lewej stronie znajduje się ołtarz św. Józefa z XVII wieku, po prawej – ołtarz św. Wacława z wieku XVI. Wyjątkową rzadkością jest zachowany cykl fresków przedstawiających męczeństwo św. Bartłomieja oraz św. Dorotę, datowany na przełom XIV i XV wieku – a więc pochodzący jeszcze z czasów przed pożarem i przebudową finansowaną przez Karola IV.

Czym jest stojąca obok dzwonnica?

Charakterystycznym elementem zespołu jest osobno stojąca, kamienna dzwonnica, wzniesiona w 1495 roku specjalnie po to, by pomieścić dwa potężne dzwony. Większy z nich, zwany „Bartoloměj" lub „Žebrák" („Żebrak"), ma 1,32 metra wysokości i 1,6 metra średnicy. Mniejszy, „Václav", mierzy 1,08 metra wysokości przy średnicy 1,37 metra. Sam kościół ma dziś nad kaplicą jedynie niską, czworoboczną wieżyczkę – to właśnie dlatego funkcję głównej dzwonnicy od wieków pełni oddzielna budowla na placu.

Najczęstsze pytania

Jak stary jest kościół św. Bartłomieja w Rakowniku? Obecna budowla pochodzi w swej najstarszej części z trzeciej ćwierci XIV wieku, gdy odbudowywano ją po pożarze wcześniejszego, romańskiego kościoła z wsparciem Karola IV. Dzisiejszy, gotycki wygląd fasady to efekt przebudowy Josefa Mockera z lat 1885–1896.

Czy dzwonnica jest częścią kościoła? Nie – to osobna, wolnostojąca budowla z 1495 roku, wzniesiona specjalnie dla dwóch dużych dzwonów, „Bartoloměja" i „Václava". Kościół i dzwonnica razem tworzą jednak jeden, wspólnie chroniony zespół zabytkowy.

Co jest największą atrakcją wnętrza? Kamienna kazalnica Matyáša Rejska z 1504 roku oraz rzadko zachowany cykl gotyckich fresków z przełomu XIV i XV wieku, przedstawiający męczeństwo św. Bartłomieja i historię św. Doroty.

Gdzie dokładnie stoi kościół? Przy Husovym náměstí w centrum Rakownika, w Kraju Środkowoczeskim, w powiecie rakownickim.