Church of Saint Anne in Skalice u České Lípy

Kościół św. Anny w Skalicach u České Lípy to niewielka, murowana świątynia stojąca na wzniesieniu w centrum wsi Skalice u České Lípy, w powiecie Česká Lípa, w kraju libereckim, tuż przy granicy z Polską. To jeden z tych obiektów, które łatwo przeoczyć na mapie regionu Łużyckich Gór, a które dla miłośników baroku i lokalnej historii są warte krótkiego postoju.

Jak długo stoi tu świątynia?

Historia sakralnego miejsca w tym punkcie wsi sięga znacznie dalej niż obecny budynek. Według miejscowej kroniki drewniany kościółek pod wezwaniem św. Anny stał tu już od 1362 roku. Ta pierwotna, gotycka kaplica nie przetrwała jednak wojen — zniszczyli ją szwedzcy żołnierze w 1640 roku, podczas wojny trzydziestoletniej, która spustoszyła wiele wsi w tej części Czech.

Miejsce nie pozostało jednak puste na długo. Na przełomie XVII i XVIII wieku zdecydowano się na budowę nowej, murowanej świątyni. Prace prowadził mistrz murarski Kryštof Hötzel według projektu bliżej nieznanego praskiego budowniczego, a trwały one w latach 1712–1720. Uroczyste poświęcenie nowego kościoła odbyło się 26 lipca 1720 roku — w dniu wspomnienia patronki, świętej Anny.

Jak wygląda architektura kościoła?

Budowla ma formę jednonawową, zorientowaną na osi wschód-zachód, zakończoną od strony wschodniej schodkowym, trójbocznie zamkniętym prezbiterium — rozwiązanie typowe dla wiejskich kościołów tego okresu w regionie. Do zachodniej fasady przylega smukła, graniastosłupowa wieża z portalem wejściowym. Nad samym portalem umieszczono krzyż maltański, który od razu sygnalizuje, z jakim rodem i zakonem wiąże się historia tego miejsca.

Skąd maltański krzyż nad wejściem?

Ta część wsi należała w latach 1623–1918 do wielkiego przeora zakonu kawalerów maltańskich, dlatego symbole tego zakonu pojawiają się przy kościele wielokrotnie — nie tylko nad portalem, ale i w innych detalach architektonicznych. To rzadki w tej skali ślad obecności zakonu maltańskiego na dawnym pograniczu czesko-łużyckim, dziś już nieco zapomniany poza kręgiem regionalnych historyków.

Co znajduje się we wnętrzu?

Główny ołtarz pochodzi z około 1725 roku, a więc powstał wkrótce po konsekracji świątyni. W kościele zachował się bogaty zestaw rzeźb świętych — można tu zobaczyć wizerunki świętego Jana Chrzciciela, świętego Jana Nepomucena, świętego Wacława, świętej Anny, świętego Józefa oraz Marii Panny. Ściany zdobi też cykl obrazów Drogi Krzyżowej autorstwa Josefa Müllera, malarza urodzonego właśnie w Skalicach — to lokalny akcent, który łączy sztukę sakralną z historią samej wsi.

Czy kościół jest chroniony prawnie?

Od 1965 roku kościół wraz z murem ogrodzeniowym i bramami wpisany jest na listę zabytków kultury, co potwierdza wartość historyczną i architektoniczną całego założenia, nie tylko samej bryły świątyni.

Najczęstsze pytania

Kiedy powstał obecny kościół św. Anny? Murowaną świątynię wzniesiono w latach 1712–1720, a poświęcono ją 26 lipca 1720 roku.

Czy w tym miejscu stał wcześniej inny kościół? Tak, drewniany kościół św. Anny istniał tu od 1362 roku, ale został zniszczony przez wojska szwedzkie w 1640 roku.

Skąd na kościele symbol krzyża maltańskiego? Ponieważ ta część wsi w latach 1623–1918 należała do wielkiego przeora zakonu kawalerów maltańskich.

Jakie zabytkowe elementy warto zobaczyć wewnątrz? Główny ołtarz z około 1725 roku, rzeźby świętych patronów oraz cykl obrazów Drogi Krzyżowej Josefa Müllera.

Czy kościół jest zabytkiem? Tak, od 1965 roku jest chroniony jako zabytek kultury razem z murem i bramami otaczającymi teren.